ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΑΠΌ CLOSTRIDIUM PERGRINGENS

Πρόκειται για Gram (+) βάκιλλο , αναερόβιο, που σπανίως δημιουργεί σπόρους, δεν κινείται, αναπτύσσεται ταχέως σε καλλιεργητικά μέσα και προκαλεί β-αιμόλυση. Βρίσκεται παντού , ακόμη είναι και μέλος της φυσιολογικής χλωρίδας του ανθρώπου

ΥΠΟΤΥΠΟΙ

-A : ο πιο συχνός υπότυπος  στον άνθρωπο, α-τοξίνη, θ-τοξίνη, εντεροτοξίνη

-B : α, β , ε τοξίνες

-C: προκαλεί Νεκρωτική ΕντεροΚολίτιδα (ΝΕΚ), α, β , εντεροτοξίνη

-D : α, ε τοξίνες, εντεροτοξίνη

-E : α, ι τοξίνες

Όλοι αυτοί οι υπότυποι απελευθερώνουν πολλές τοξίνες : α , β, ε, ι , εντεροτοξίνη,κ.ά

Προκαλεί 3 κατηγορίες νοσημάτων κυρίως :

-Ασυμπτωματικό αποικισμό

-Τροφική δηλητηρίαση-γαστρεντερίτιδα (forme fruste)

-Λοιμώξεις μαλακών μορίων (forme pleine)

-Σηψαιμία

ΤΟΞΙΝΕΣ

α-τοξίνη : η πιο είναι σημαντική, είναι  μια ΛΕΚΙΘΙΝάση (φωσφολιπάση C), η οποία προκαλεί λύση των κυτταρικών μεμβρανών των erys-αιμόλυση, leus, PLT, ενδοθηλιακών κυττάρων-αυξάνει τη διαπερατότητα & προκαλεί οίδημα , ιστικών κυττάρων (π.χ. προκαλεί μυονέκρωση), ηπατική τοξικότητα & καρδιακή δυσλειτουργία (↓RR, βραδυκαρδία)

β-τοξίνη : προκαλεί Νεκρωτική ΕντεροΚολίτιδα (άρα η ΝΕΚ προκαλείται από τον τύπο Cl.Perfringens , που παράγει την τοξίνη β)

ε-τοξίνη : αποτελεί μια προ-τοξίνη, δηλαδή είναι μια ανενεργός τοξίνη , η οποία θα ενεργοποιηθεί από την Θρυψίνη , η οποία με τη σειρά της απελευθερώνεται από το θρυψινογόνο του παγκρέατος. Άρα υπο την επίδραση της θρυψίνης η ανενεργός ε τοξίνη, μετατρέπεται στην ενεργό μορφή της , η οποία θα αυξήσει την διαπερατότητα των αγγείων του εντερικού τοιχώματος .

ι-τοξίνη : αυξάνει τη διαπερατότητα των αγγείων , γεγονός το οποίο προκαλεί νέκρωση

εντεροτοξίνη : θερμο-ευαίσθητη , παράγεται από τον υποτύπο Α του Cl.Perfringens, αρκετά ισχυρή που γίνεται 3 φορές πιο ισχυρή στο αλκαλικό περιβάλλον του εντέρου (λόγω της έκκρισης νερού και διττανθρακικών από το πάγκρεας) , περιβάλλον το οποίο ευνοεί τη δημιουργία σπόρων , οι οποίοι με τη σειρά τους θα απωλέσουν νερό & τοξίνες (εντεροτοξίνη), η οποία θα συνδεθεί σε υποδοχείς της ψυκτροειδούς παρυφής στον ειλεό (αλλά όχι στο 12δάκτυλο), θα εισαχθεί στο κύτταρο επηρεάζοντας την την κυτταρική διαπερατότητα , προκαλώντας απώλεια υγρών , υδαρή διάρροια και απώλεια όγκου

ΤΡΟΦΙΚΗ ΔΗΛΗΤΗΡΙΑΣΗ ΑΠΟ Cl.Perfringens (υδαρής διάρροια)

ΑΙΤΙΑ  

Cl. Perfringens τύπου A,Gram (+),  αναερόβιος , μη κινητός βάκιλλος που παράγει σπανίως σπόρους

ΤΟΞΙΝΗ 

Θερμο-ευαίσθητη ΕΝΤΕΡΟΤΟΞΙΝΗ : παράγεται από τον υποτύπο Α του Cl.Perfringens, αρκετά ισχυρή που γίνεται 3 φορές πιο ισχυρή, υπό την επίδραση της θρυψίνης,  στο αλκαλικό περιβάλλον του εντέρου (λόγω της έκκρισης νερού και διττανθρακικών από το πάγκρεας) , περιβάλλον το οποίο ευνοεί τη δημιουργία σπόρων , οι οποίοι με τη σειρά τους θα απωλέσουν νερό & τοξίνες (εντεροτοξίνη), η οποία θα συνδεθεί σε υποδοχείς της ψυκτροειδούς παρυφής στον ειλεό (αλλά όχι στο 12δάκτυλο), θα εισαχθεί στο κύτταρο επηρεάζοντας την κυτταρική διαπερατότητα , προκαλώντας απώλεια υγρών , υδαρή διάρροια και απώλεια όγκου

ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ

Βρίσκεται παντού ακόμη και στην εντερική χλωρίδα του ανθρώπου και συχνά στο ωμό κρέας και στα πουλερικά, γαλοπούλα, χαμπουργκερ, σάλτσες. Ιδιαίτερη προσοχή στον συνδυασμό μη αποτελεσματικού μαγειρέματος του κοτόπουλου με γλυκοπατάτες

Οι σπόροι του βακτηρίου μπορούν να επιβιώσουν του μαγειρέματος και να εκβλαστήσουν & να πολλαπλασιαστούν ταχέως κατά τη διάρκεια της βραδείας ψύξης , όταν αποθηκεύονται σε θερμοκρασίες  από 20⁰C ως 60 ⁰C και κατά τη διάρκεια της ανεπαρκούς επαναθέρμανσης (απόψυξης). Σε μια βέλτιστη θερμοκρασία το Cl. Perfringens έχει έναν από τους ταχύτερους ρυθμούς αύξησης σε σχέση με άλλα βακτήρια . Η νόσος προκύπτει από την κατανάλωση τροφής που περιέχει υψηλό αριθμό βλαστικών μικροοργανισμών (>10⁵ μονάδες σχηματισμού αποικίας /g), οι οποίοι παράγουν εντεροτοξίνη στο έντερο

H πρόσληψη του μικροοργανισμού συνδέεται με τροφές που συνήθως προετοιμάζονται σε ρεστοραν , catering, ή σε συνθήκες ιδρυμάτων (σχολεία, κατασκηνώσεις), όπου το φαγητό προετοιμάζεται σε μεγάλες ποσότητες , ψύχεται αργά και αποθηκεύεται ακατάλληλα για παρατεταμένες περιόδους. Βοδινό, πουλερικά, σάλτσες και ξηρές ή προμαγειρεμένες τροφές είναι οι πιο συχνά εμπλεκόμενες πηγές

ΜΕΤΑΔΟΤΙΚΟΤΗΤΑ : Δεν μεταδίδεται από άνθρωπο σε άνθρωπο

ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΕΠΩΑΣΗΣ : 6-24 ώρες (δύσκολη η δδγ από B. Cereus), συνήθως 8-24 ώρες

ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΙΚΟΝΑ

-κοινή έκθεση με άλλα άτομα που έχουν τα ίδια συμπτώματα

-υδαρής διάρροια : ξαφνική έναρξη

-κοιλιακές κράμπες : μέτριες ως σοβαρές με εντόπιση στον μεσοεπιγαστρικό χώρο.

Τα συμπτώματα συνήθως υποχωρούν μέσα σε 24 ώρες.

ΔΙΑΦΟΡΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ

Η βραχεία περίοδος επώασης , η  βραχεία κλινική εικόνα και η απουσία πυρετού διαφοροδιαγνώσκουν την τροφική δηλητηρίαση του Cl. Perfringens από τη Σιγκέλλωση και τη Σαλμονέλλωση

Το Cl. Perfringens παρουσιάζει σπανίως εμετό ή και καθόλου και μπορεί να διαφοροδιαγνωσθεί από τις τροφικές δηλητηριάσεις των βαρέων μετάλλων, των εντεροτοξινών του Staphylococcus Aureus,  της εμετικής τοξίνης του Bacillus Cereus & των τοξινών των ψαριών και των οστρακόδερμων  

Η διάρροια του B. Cereus δεν μπορεί να διαφοροδιαγνωσθει από αυτή του Cl. Perfringens

ΔΙΑΓΝΩΣΗ 

(δεν απαιτεί ειδικές συνθήκες μεταφοράς , τα δείγματα (μάζα) κοπράνων θα πρέπει να μεταφέρονται σε πάγο και να ελέγχονται μέσα σε 24 ώρες)

1.        Κ/α κοπράνων : Δεδομένου ότι τα κόπρανα των φυσιολογικών ανθρώπων περιέχουν Cl. Perfringens, θετική για τη λοίμωξη θεωρείται η καλλιέργεια η οποία: ι) έχει ληφθεί το πρώτο 48ωρο από την έναρξη των συμπτωμάτων ιι) έχει αριθμό μικροοργανισμών  >10⁶ /γραμμάριο κοπράνων ιιι) ασθενής με ανάλογη κλινική εικόνα (υποστήριξη διάγνωσης)

2.        Ανιχνευση εντεροτοξίνης στα κόπρανα: με ELISA ή άλλη ανοσολογική μέθοδο (υποστήριξη διάγνωσης)

3.        Ανίχνευση Cl.Perfringens στο υπεύθυνο τρόφιμο : >10⁵ μικροοργανισμών

Cl. Perfringens & ΕΞΑΡΣΗ ΚΡΟΥΣΜΑΤΩΝ

Για να θεωρηθεί ως υπεύθυνο το Cl.Perfringens για την έξαρση κρουσμάτων θα πρέπει να απομονώνεται από τα κόπρανα 2 ή> ατόμων

-αριθμός μικροοργανισμών  >10⁶ /γραμμάριο κοπράνων ή

-εντεροτοξίνη στα κόπρανά τους ή

-υπεύθυνο τρόφιμο>10⁵ μικροοργανισμών

ΘΕΡΑΠΕΙΑ 

Υποστηρικτική με από του στόματος διαλύματα ενυδάτωσης ή περιστασιακά με ενδοφλέβια χορήγηση και αντιμετώπιση των ηλεκτρολυτικών διαταραχών . Δεν χορηγούνται αντιβιοτικά, δεν χορηγούνται αντιδιαρροικά φάρμακα. Νεκρωτική Κολίτιδα και θάνατος έχουν περιγραφεί σε ασθενείς με νόσο που αποδόθηκε σε  Cl. Perfringens, που έλαβαν αντιδιαρροικά σκευάσματα γεγονός που οδήγησε σε δυσκοιλιότητα και θάνατο 

ΠΡΟΛΗΨΗ

-Κατάλληλη ψύξη, ΌΧΙ ΒΡΑΔΕΊΑ ΨΎΞΗ

-Κατάλληλο μαγείρεμα, όχι μακρά παραμονή σε θερμοκρασία περιβάλλοντος του μαγειρεμένου κρέατος

-Σωστή επαναθέρμανση , θα καταστρέψει την εντεροτοξίνη

-Διατήρηση των τροφών ζεστών >60 ⁰C

-Διατήρηση των τροφών σε κατάλληλη ψύξη <7 ⁰C

-Τα γεύματα που περιέχουν κρέας σερβίρονται πάντα ζεστά μετά το μαγείρεμα

-Οι τροφές δεν διατηρούνται ποτέ σε θερμοκρασία δωματίου για να κρυώσουν και σίγουρα όχι πάνω από 2ώρες από την ολοκλήρωση της προετοιμασίας τους