ΒΡΑΧΙΟΝΙΟΣ ΠΑΡΑΛΥΣΗ

Βραχιόνιος Παράλυση Νεογνών (Obstetric Brachial Plexus Palsy - OBPP)

Επιδημιολογία & Αιτιολογία

• Συχνότητα: ~0,5-3 ανά 1000 γεννήσεις
• Παράγοντες κινδύνου: μακροσωμία, δυστοκία ώμου, ισχιακή προβολή, παρατεταμένο δεύτερο στάδιο τοκετού, χρήση εμβρυουλκού/λαβίδας, διαβήτης μητέρας, πολυτοκία
• Μηχανισμός: Τάνυση του βραχιονίου πλέγματος λόγω πλάγιας κάμψης του αυχένα κατά τον τοκετό (συνήθως λόγω έλξης για απεμπλοκή του ώμου)

Ταξινόμηση κατά Εντόπιση

1. Άνω τύπος – Παράλυση Erb-Duchenne (πιο συχνή, ~90%)

• Ρίζες: C5-C6 (±C7)
• Κλινική εικόνα: "Σημείο του σερβιτόρου" (waiter's tip position)
• Ώμος: έσω στροφή, προσαγωγή
• Αγκώνας: έκταση
• Αντιβράχιο: πρηνισμός- η παλάμη να κοιτάζει προς τα πίσω ή προς τα κάτω (αν ο αγκώνας είναι λυγισμένος)
• Καρπός: κάμψη
• Αντανακλαστικό Moro: Ασύμμετρο (απουσιάζει στην πάσχουσα πλευρά)
• Λαβή παλάμης: Διατηρείται (καλό προγνωστικό σημείο - δείχνει άθικτο C8-T1)
• Ο αγκώνας είναι σε έκταση ή σε κάμψη?
• Στην παράλυση Erb-Duchenne (άνω τύπος, C5-C6), ο αγκώνας είναι σε έκταση.

Γιατί;

• Οι ρίζες C5-C6 νευρώνουν τον δικέφαλο βραχιόνιο και τον βραχιόνιο μυ (κύριοι καμπτήρες του αγκώνα)
• Η βλάβη αυτών των ριζών προκαλεί παράλυση των καμπτήρων του αγκώνα
• Ο τρικέφαλος (εκτείνων τον αγκώνα) νευρώνεται κυρίως από C6-C7-C8 και παραμένει σχετικά λειτουργικός, οπότε επικρατεί η δράση του απέναντι στους παραλυμένους καμπτήρες
• Αυτό είναι μέρος της χαρακτηριστικής στάσης "waiter's tip" (σημείο του σερβιτόρου):
• Ώμος: έσω στροφή + προσαγωγή (παράλυση δελτοειδούς/έξω στροφέων)
• Αγκώνας: έκταση (παράλυση καμπτήρων)
• Αντιβράχιο: πρηνισμός (παράλυση δικεφάλου, ο οποίος είναι και υπτιαστής)
• Καρπός: κάμψη (παράλυση εκτεινόντων καρπού, που νευρώνονται επίσης από C6-C7)
• Το άκρο μοιάζει σαν το χέρι ενός σερβιτόρου που ζητά φιλοδώρημα — τεντωμένο προς τα κάτω και προς τα πίσω, με την παλάμη στραμμένη προς τα πίσω.

2. Ολικός τύπος (Global/Erb-Klumpke, ~20-25%)

• Ρίζες: C5-T1 (ολόκληρο το πλέγμα)
• Κλινική εικόνα: Πλήρης χαλαρή παράλυση όλου του άνω άκρου
• Σύνδρομο Horner: Αν συνυπάρχει βλάβη T1 με προγαγγλιακή απόσπαση (μυση, πτώση βλεφάρου, ενοφθαλμία, ανιδρωσία) — κακό προγνωστικό σημείο, υποδηλώνει απόσπαση

3. Κάτω τύπος – Παράλυση Klumpke (σπάνια, <1%)

• Ρίζες: C8-T1
• Κλινική εικόνα: Παράλυση χεριού/καρπού με διατηρημένη κίνηση ώμου
• Υπάρχει αρχικά πλήρης βραχιόνια παράλυση, με αποκατάσταση στη συνέχεια του άνω τμήματος του βραχιόνιου πλέγματος — Υποψία άλλης αιτιας.

Κλινική Εξέταση σε Νεογνό

Εύρημα	Σημασία
Ασύμμετρο Moro	Screening test πρώτης γραμμής
Απουσία αντανακλαστικού λαβής (grasp)	Βλάβη C8-T1
Σύνδρομο Horner	Πιθανή απόσπαση κατώτερων ριζών (κακή πρόγνωση)
Παράλυση ημιδιαφράγματος (δύσπνοια, ασύμμετρη αναπνευστική κίνηση)	Βλάβη φρενικού νεύρου (C3-C5) — συχνά συνοδεύει άνω τύπο
Κάταγμα κλείδας/βραχιονίου	Συχνά συνυπάρχει — ελέγχεται με ακτινογραφία

 

Διαφορική Διάγνωση

• Ψευδοπαράλυση από κάταγμα κλείδας ή επίφυσης βραχιονίου/επιφυσιόλυση
• Οστεομυελίτιδα
• Εγκεφαλική βλάβη (π.χ. αιμορραγία)
• Συγγενής αμυοπλασία

---

Απεικόνιση & Ηλεκτροδιαγνωστικός Έλεγχος

                        Α/α

·                        U/S

                MRI βραχιονίου πλέγματος: Ανίχνευση ψευδομηνιγγοκήλης (ένδειξη ριζικής απόσπασης)

                EMG/NCS: Συνήθως μετά την 3η εβδομάδα (χρόνος για Wallerian εκφύλιση) — βοηθά στη                  διάκριση νευραπραξίας από σοβαρότερη βλάβη

Ταξινόμηση Νευρικών Βλαβών (κατά Seddon)

• 1. Νευραπραξία (Neurapraxia)

Παθοφυσιολογία: Τοπικός αποκλεισμός αγωγιμότητας (π.χ. εστιακή απομυελίνωση) χωρίς διακοπή της συνέχειας του αξονήματος

Δομές που διατηρούνται: Άξονας, ενδονεύριο, περινεύριο, επινεύριο — όλα άθικτα

Αιτία: Συνήθως συμπίεση ή θλάση (π.χ. "παράλυση Σαββατόβραδου")

Wallerian εκφύλιση: Δεν συμβαίνει

Πρόγνωση: Πλήρης αποκατάσταση σε ημέρες έως ~6-8 εβδομάδες, χωρίς χειρουργική παρέμβαση

• 2. Αξονοτμηση (Axonotmesis)

Παθοφυσιολογία: Διακοπή του άξονα, αλλά διατήρηση των συνδετικών χιτώνων (ενδονεύριο συνήθως άθικτο)

Wallerian εκφύλιση: Συμβαίνει περιφερικά της βλάβης

Αναγέννηση: Ο άξονας μπορεί να αναγεννηθεί κατά μήκος του σωλήνα του ενδονευρίου, με ρυθμό ~1mm/ημέρα

Πρόγνωση: Καλή αλλά αργή, συνήθως χωρίς ανάγκη χειρουργείου — αν και εξαρτάται από την απόσταση μέχρι τον στόχο

• 3. Νευροτμηση (Neurotmesis)

Παθοφυσιολογία: Πλήρης διακοπή του νεύρου, συμπεριλαμβανομένων όλων των συνδετικών χιτώνων (ενδο-, περι-, επινεύριο)

Αναγέννηση: Χωρίς χειρουργική αποκατάσταση, η αυθόρμητη επανασύνδεση είναι απίθανη (σχηματισμός νευρώματος)

Πρόγνωση: Απαιτείται χειρουργική επέμβαση (νευρορραφή ή μόσχευμα)

     Προγαγγλιακή vs Μεταγαγγλιακή βλάβη (στο πλαίσιο τραυματισμών βραχιονίου πλέγματος)

Αυτή η διάκριση αφορά ειδικά αποσπάσεις ριζών και τη θέση της βλάβης σε σχέση με το γάγγλιο της οπίσθιας ρίζας (DRG).

Χαρακτηριστικό	Προγαγγλιακή βλάβη (Απόσπαση Ρίζας)	Μεταγαγγλιακή βλάβη
Θέση βλάβης	Πριν το DRG — απόσπαση της ρίζας από τον νωτιαίο μυελό	Μετά το DRG — περιφερικά του γαγγλίου
Κύτταρο νευρώνα	Το κυτταρικό σώμα του αισθητικού νευρώνα (στο DRG) παραμένει συνδεδεμένο με την περιφέρεια, αλλά αποκόπτεται από τον ΝΜ	Το κυτταρικό σώμα παραμένει με τον περιφερικό κλάδο
Δυνατότητα χειρουργικής επιδιόρθωσης	Αδύνατη — δεν υπάρχει κεντρικό κολόβωμα για νευρορραφή	Δυνατή — μπορεί να γίνει νευρορραφή ή μόσχευμα
Αισθητικά δυναμικά ενεργείας (SNAP)	Διατηρούνται (παρά την κλινική αναισθησία!) — παράδοξο εύρημα-κλειδί διάγνωσης	Απουσιάζουν
Συνοδά ευρήματα	Σύνδρομο Horner (αν αφορά C8-T1), ρήξη μηνιγγικού σάκου (ψευδομηνιγγοκήλη στην MRI), παράλυση ραχιαίου/οδοντωτού μυός	Συνήθως απόντα
Θεραπεία	Νευρικές μεταθέσεις (nerve transfers) από άθικτα νεύρα	Άμεση νευρορραφή/μόσχευμα
Πρόγνωση	Χειρότερη	Καλύτερη

 

Κλινικό σημείο-κλειδί: Σε προγαγγλιακή βλάβη, παρά την πλήρη κλινική απώλεια αίσθησης, το SNAP παραμένει φυσιολογικό γιατί το DRG και ο περιφερικός αισθητικός νευρώνας παραμένουν άθικτοι και δεν υφίστανται Wallerian εκφύλιση.

Πρόγνωση & Θεραπεία

Φυσική πορεία

• ~70-90% αναρρώνουν πλήρως αυτόματα εντός των πρώτων μηνών (κυρίως νευραπραξία/ήπια αξονοτμησία)
• Παρακολούθηση κίνησης δικεφάλου βραχιονίου: αν δεν επανέλθει έως τον 3ο μήνα → κακό προγνωστικό σημείο, ένδειξη χειρουργικής παραπομπής

Συντηρητική αντιμετώπιση

• Φυσικοθεραπεία από τις πρώτες εβδομάδες (πρόληψη συγκάμψεων, διατήρηση εύρους κίνησης)
• Παρακολούθηση ανά τακτά διαστήματα

Χειρουργική αντιμετώπιση

• Ένδειξη: Απουσία ανάκαμψης δικεφάλου έως 3-6 μήνες, σημεία avulsion (Horner, ψευδομηνιγγοκήλη)
• Τεχνικές: Νευρόλυση, νευρορραφή, νευρικά μοσχεύματα (n. suralis), νευρικές μεταθέσεις (π.χ. n. accessorius → n. suprascapularis)

Μακροπρόθεσμες επιπλοκές

• Σύγκαμψη ώμου (internal rotation contracture)
• Ασυμμετρία μήκους/ανάπτυξης άκρου
• Δευτεροπαθείς οστικές παραμορφώσεις (γλήνη, κεφαλή βραχιονίου)