Διαφορική Διάγνωση Υποτροπιάζουσας Μηνιγγίτιδας στα Παιδιά

1. Ανατομικές Ανωμαλίες με Διαφυγή ΕΝΥ (πιο συχνή αίτια σε παιδιά με βακτηριακές υποτροπές)

• Συγγενή ελαττώματα: μηνιγγοκήλη, δερμοειδής κόλπος/κύστη, ωτικό/ρινικό συρίγγιο
• Κάταγμα βάσης κρανίου (παλιό ή πρόσφατο τραύμα) με ρινόρροια/ωτόρροια ΕΝΥ
• Μετεγχειρητικό (μετά νευροχειρουργική επέμβαση)
•  Υποψία όταν: υποτροπιάζουσες βακτηριακές επεισόδια (ιδίως πνευμονιόκοκκος), ιστορικό ρινόρροιας/ωτόρροιας
• Έλεγχος: MRI/CT με λεπτές τομές βάσης κρανίου, β2-τρανσφερίνη σε υγρό διαφυγής

2. Ανοσοανεπάρκεια

• Ελλείψεις συμπληρώματος (C5-C9, properdin) – προδιαθέτουν σε υποτροπιάζουσα μηνιγγιτιδοκοκκική νόσο
• Κοινή ποικίλη ανοσοανεπάρκεια, αγαμμασφαιριναιμία – υποτροπιάζουσες βακτηριακές λοιμώξεις
• Ασπληνία (συγγενής ή επίκτητη) – κίνδυνος για βακτήρια με κάψα (πνευμονιόκοκκος, Hib, μηνιγγιτιδόκοκκος)
• Έλεγχος: CH50, ανοσοσφαιρίνες, υποπληθυσμοί λεμφοκυττάρων

3. Ιογενής Υποτροπιάζουσα (Mollaret)

• HSV-1/HSV-2 συχνότερη αιτία

4. Παραμηνιγγικές Εστίες Λοίμωξης

• Χρόνια μαστοειδίτιδα, ιγμορίτιδα
• Εγκεφαλικό απόστημα με διαρροή
• Οστεομυελίτιδα βάσης κρανίου

5. Μη Λοιμώδη/Φλεγμονώδη Αίτια

• Συστηματικός ερυθηματώδης λύκος και άλλα αυτοάνοσα
• Νόσος Behçet
• Σαρκοείδωση
• Φαρμακο-επαγόμενη (NSAIDs, IVIG, TMP-SMX) – υποτροπή με κάθε επανάληψη λήψης του φαρμάκου

6. Κύστεις/Όγκοι με Ρήξη Περιεχομένου

• Επιδερμοειδής/δερμοειδής κύστη – το περιεχόμενό τους (κερατίνη, λίπος) προκαλεί χημική/άσηπτη μηνιγγίτιδα όταν ραγεί περιοδικά στον υπαραχνοειδή χώρο
• Κρανιοφαρυγγίωμα (σπάνια)

 

Πρακτικό Κριτήριο Διάκρισης: Βακτηριακή vs Ιογενής Υποτροπή

Χαρακτηριστικό	Υποτροπιάζουσα ΒΑΚΤΗΡΙΑΚΗ	Υποτροπιάζουσα ΙΟΓΕΝΗΣ (Mollaret)
Πιθανή αιτία	Ανατομικό ελάττωμα, ανοσοανεπάρκεια	HSV
Καλλιέργεια ΕΝΥ	Θετική	Αρνητική
Διάρκεια επεισοδίου	Βαρύτερη, ανάγκη αντιβίωσης	Αυτοϊώμενη 2-5 ημέρες
Απαραίτητος έλεγχος	MRI βάσης κρανίου, ανοσολογικός έλεγχος	PCR HSV ΕΝΥ

Διαγνωστική Προσέγγιση σε Παιδί με ≥2 Επεισόδια

1. Λεπτομερές ιστορικό:

-τραύμα κεφαλής

-χειρουργεία

-ρινόρροια/ωτόρροια

-φάρμακα

-ταξίδια

2. Καλλιέργεια + PCR ΕΝΥ σε κάθε επεισόδιο (κρίσιμο για τη διάκριση)
3. MRI εγκεφάλου/βάσης κρανίου με ειδική ακολουθία για ανίχνευση διαφυγής ΕΝΥ
4. Ανοσολογικός έλεγχος (ανοσοσφαιρίνες, συμπλήρωμα) αν οι λοιμώξεις είναι βακτηριακές
5. Αν όλα αρνητικά και το προφίλ ταιριάζει με Mollaret → PCR HSV, ακόμα κι αν αρνητικό αρχικά, επανάληψη σε επόμενο επεισόδιο