ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΗ ΥΠΕΡΚΕΡΑΤΩΣΗ ΠΑΛΑΜΩΝ & ΠΕΛΜΑΤΩΝ

ΔΙΑΧΥΤΗ ΚΑΤΑΝΟΜΗ
Σύνδρομο Vorner: Α/Ε, Κανένα συνοδό σημείο ή σύμπτωμα
Unna-Thost νόσος: Α/Ε,Υπερκερατωσικές βλάβες στις ραχιαίες επιφάνειες των χεριών, ποδιών, γονάτων & γονάτων, στις ραχιαίες επιφάνειες των άπω δακτύλων σκληροδερματικές παχύνσεις, υπερκεράτωση ραχιαίων επιφανειών φαλαγγικών αρθρώσεων, παχυονυχία, υπεριδρωσία, 2θεις δερματοφυτικές λοιμώξεις
Mal de Meleda: Α/Υ, Αυτοακρωτηριασμός δακτύλων, κοιλονυχία, υπονύχια υπερκεράτωση, υπεριδρωσία με δυσοσμία, συνδακτυλία, ψωριασόμορφες πλάκες ή λειχηνοειδείς βλάβες στα γόνατα & στους αγκώνες, περιστοματικό ερύθημα,περιοφθαλμικό ερύθημα με υπερκεράτωση, πτυχωτή γλώσσα, θολωτή υπερώα, αριστερόχειρες, τρίχες παλαμών & πελμάτων
Τύπου Nagashimi: Α/Υ, Υπεριδρωσία, δερματοφυτία ποδιών
Νόσος Greither: Α/Ε, Διάχυτη Υπεριδρωσία, ψευδοσυσφιγκτικές ταινίες άκρων δακτύλων, αυτοακρωτηριασμός δακτύλων
Ιδρωτική Εκτοδερματική δυσπλασία(σ-μο Crouston): Α/Ε, Δυστροφία ονύχων, αλωπεκία, υποτροπιάζουσα παρονυχία, στοματική λευκοκεράτωση, νευροαισθητήρια κώφωση υποτρίχωση, πολυδακτυλία, συνδακτυλία, πληκτροδακτυλία, νοητική στέρηση, νανισμός, φωτοφοβία, στραβισμός
Σύνδρομο Vohwinkel (κλασσικός τύπος): Α/Ε, Αυτοακρωτηριασμός δακτύλων, νευροαισθητήρια κώφωση, αλωπεκία, ψευδοσυσφιγκτικές ταινίες άκρων δακτύλων, σπαστική παραπληγία, μυοπάθεια, ιχθυασόμορφη δερματίτιδα, ανωμαλίες ονύχων
Σύνδρομο Vohwinkel(ιχθυασικός τύπος): Α/Ε, Διάχυτη ιχθύαση
Bart-Pumphrey σύνδρομο : Α/Ε, Νευροαισθητήρια κώφωση, λευκονυχία,υπερκεράτωση ραχιαίων επιφανειών φαλαγγικών αρθρώσεων
Διάχυτη μη επιδερμολυτική υπερκεράτωση με νευροαισθητήρια κώφωση: Α/Ε, Νευροαισθητήρια κώφωση
Υπερκεράτωση παλαμών & πελμάτων με σκληροδακτυλία(σύνδρομο Huriez): Α/Ε , Ερυθρό ατροφικό δέρμα στην ραχιαία επιφάνεια χεριών & ποδιών, σκληροδακτυλία, ανωμαλίες ονύχων
Κερατολυτική χειμερινή υπερκεράτωση(Σύνδρομο Oudtshoorn): Α/Ε, Φυγόκεντρη επιδερμόλυση παλαμών, πελμάτων και περιστασιακά των γλουτών και του σώματος
Υπερκεράτωση παλαμών & πελμάτων του Sybert: Α/Ε, Αυτοακρωτηριασμός δακτύλων, ψευδοσυσφιγκτικές ταινίες άκρων δακτύλων
Κερατοδερμοοστικό σύνδρομο: Α/Ε, Φωτοφοβία, δυστροφία κερατοειδούς χιτώνα, άπω ονυχόλυση, βραχυδακτυλία, βραχύ ανάστημα, μυελική στένωση των δακτύλων, οδοντική αποσύνθεση
Σύνδρομο Naegeli-Francheschetti-Jadassohn: Α/Ε, Δικτυωτή μελάγχρωση, δυστροφία νυχιών & δοντιών, απουσία δερματογλυφικών
Νόσος Νάξου: Α/Υ, Αρρυθμιογενής δεξιά κοιλία/Καρδιομυοπάθεια (αρρυθμίες, καρδιακή ανεπάρκεια ή ξαφνικός θάνατος), πυκνά, άγρια, αγκαθωτά μαλλιά, μελανίζουσα ακάνθωση, ξηρότητα, θυλακική υπερκεράτωση πάνω στα ζυγωματικά, υπεριδρωσία
Σύνδρομο Schopf-Schultz-Passarge: Α/Υ, Υποδοντία, υποτρίχωση, κύστεις των βλεφάρων, τηλαγγειεκτασία προσώπου, πολλαπλές κακοήθειες φολιδωτών κυττάρων
ΕΝΤΟΠΙΣΜΕΝΗ ΚΑΤΑΝΟΜΗ
Σύνδρομο Olmsted: Α/Ε+Σ, Εντοπισμένη/ Διάχυτη κατανομή,Υποτρίχωση, περιστοματικές πλάκες
Συγγενής παχυονυχία τύπου 1(Σύνδρομο Jadassohn-Lewandowsky): Α/Ε, Συμμετρικές υπονύχιες υπερκερατώσεις
Θυλακική υπερεκεράτωση: Νεογνικά δόντια
Συγγενής παχυονυχία τύπου 2(Jackson-Lawlor syndrome): Α/Ε, Συμμετρικές υπονύχιες υπερκερατώσεις
Στοματικές λευκοκερατώσεις: Θυλακική υπερεκεράτωση,νεογνικά δόντια, λιπώδεις κύστεις
Γραμμοειδής υπερκεράτωση: Α/Ε, Εντοπισμένη/Γραμμοειδής
Γραμμοειδής υπερκεράτωση με διατατική καρδιομυοπάθεια και πυκνά, άγρια, αγκαθωτά μαλλιά(Σύνδρομο Carvajal-Huerta): Α/Υ, Εντοπισμένη/Γραμμοειδής, Διατατική καρδιομυοπάθεια, πυκνά, άγρια, αγκαθωτά μαλλιά, γραμμοειδείς υπερκερατώσεις στις πτυχές, θυλακικές υπερκερατώσεις στους αγκώνες και τα γόνατα, πληκτροδακτυλία, ευθραστότητα δέρματος
Σύνδρομο Howel-Evans: Α/Ε, Καρκίνος οισοφάγου, στοματική λευκοκεράτωση στόματος, καρκίνος στόματος, θυλακική υπερκεράτωση
Σύνδρομο Papillon-Lefevre: Α/Υ, Υποτρίχωση, ευθραστότητα νυχιών, περιοδοντίτιδα,ουλίτιδα, πρόωρη απόπτωση οδόντων, επασβέστωση της σκληράς μήνιγγας, κύστεις βλεφάρων, κάκοσμη υπεριδρωσία, ψωριασόμορφες βλάβες
Σύνδρομο Haim-Munk: Α/Υ,Περιοδοντίτιδα, αραχνοδακτυλία, ακροοστεόλυση, ονυχογρύπωση
Σύνδρομο Richner-Hanhart(τυροσιναιμία ΙΙ): Α/Υ, Φωτοφοβία, νοητική στέρηση, διαβρώσεις κερατοειδούς
Εντοπισμένη υπερκεράτωση άκρων: Α/Ε, Υπεριδρωσία, ταχεία εξέλιξη των βλαβών κατά την εγκυμοσύνη
ΣΤΙΚΤΕΣ ΥΠΕΡΚΕΡΑΤΩΣΕΙΣΣτικτή Υπερκεράτωση(Buschke-Fischer-Brauer): Α/Ε, Σε μερικές οικογένειες Lynch type II κακοήθειες, κνησμός, σπαστική παράλυση, αγκυλοποιητική σπονδυλίτιδα, σμηγματογόνος υπερπλασία προσώπου
Στικτή υπερκεράτωση παλαμών & πελμάτων: Α/Ε
Ακροκερατοελαστοείδωση: Α/Ε
Schöpf-Schulz-Passarge σύνδρομο: Κύστεις βλεφάρων, στικτή υπερκεράτωση, υποτρίχωση, υποδοντία
Στικτή Υπερκεράτωση (Σ.Υ.): με αγκυλοποιητική σπονδυλίτιδα
Στικτή Υπερκεράτωση (Σ.Υ.): με υπερπλασία σμηγματογόνων αδένων προσώπου
Στικτή Υπερκεράτωση (Σ.Υ.): με σπαστική παράλυση
Στικτή Υπερκεράτωση (Σ.Υ.): με λιπώματα

Σύνδρομα με υπερκεράτωση ως συνοδό σύμπτωμα
• Σύνδρομο βασικοκυτταρικού σπίλου
• Πομφολυγώδης συγγενής ιχθυασόμορφη ερυθροδερμία
(Bullous congential ichthyosiform erythroderma)
• Σύνδρομο Cantu - Σύνδρομο υπερκεράτωσης-υπερμελάγχρωσης
• Σύνδρομο εγκεφαλικής δυσγενεσίας, νευροπάθειας, ιχθύασης και υπερκεράτωσης (CEDNIK)
• Νόσος Cole – Σταγονοειδής υπομελάγχρωση και στικτή υπερκεράτωση
• Μη Πομφολυγώδης συγγενής ιχθυασόμορφη ερυθροδερμία
• Νόσος Darier
• Εξωδερματική δυσπλασία με ευθραστότητα δέρματος
• Ακροχορδονώδης επιδερμοδυσπλασία
• Ερπητοειδής πομφολυγώδης επιδερμόλυση (Τύπος Dowling-Meara)
• Μεταβαλλόμενη ερυθροκερατοδερμία
• Οικογενής ερυθρά ιόνθιος (θυλακική) πιτυρίαση
• Σύνδρομο «δίκην» ύστριξ ιχθύαση-κώφωση (HID)
• «Δίκην» ύστριξ ιχθύαση του Curth-Macklin
• Απλή ιχθύαση
• Ακράτεια μελανίνης
• Σύνδρομο κερατίτιδας, ιχθύασης & κώφωσης (KID)
• Φυλλώδης ιχθύαση
• Εξελλισσόμενη συμμετρική ερυθροκερατοδερμία
•Σύνδρομο Schöpf-Schulz-Passarge - Υπερκεράτωση με ιδροκυστώματα, υποδοντία και υποτρίχωση
• Σύνδρομο Sjögren-Larsson

Σημείωση:
1.Α/Ε-αυτοσωματική επικρατούσα κληρονομικότητα, Α/Υ-αυτοσωματική υπολειπόμενη, Α/Ε+Σ-αυτοσωματική επικρατούσα & σποραδική κληρονομικότητα
2.Στα επιμέρους νοσήματα δεν περιγράφονται τα κλινικά χαρακτηριστικά του νοσήματος, παρά μόνο τα συνοδά σημεία & συμπτώματα

Πάνος Πουλόπουλος-Κώστας Πουλόπουλος
(Ο Κος Κ. Πουλόπουλος είναι ειδικός παθολόγος, ιδιώτης- email επικοινωνίας: copodo@gmail.com)

ΣΥΝΔΡΟΜΟ CHARGE

Πρόκειται για αυτοσωματικά επικρατούν γενετικό νόσημα που προκαλείται, κυρίως και στην τυπική του μορφή, από μεταλλάξεις στο γονίδιο που κωδικοποιεί για την CHD-7 (chromo domain helicase DNA-binding protein-7)πρωτεΐνη.
Το ακρωνύμιο CHARGE αποδίδει τη συσχέτιση μεταξύ του κολοβώματος (Coloboma), των καρδιακών ανωμαλιών (Heart anomalies), της ατρησίας των χοανών (Atresia choanae), της καθυστέρησης της ανάπτυξης & της αύξησης (Retardation of growth & development), των γεννητικών ανωμαλιών (Genital anomalies) & των ωτικών ανωμαλιών (Ear anomalies).
Οι Blake et al θεωρούν ότι για τη διάγνωση του τυπικού CHARGE συνδρόμου είναι απαραίτητη η παρουσία τουλάχιστον 4 κύριων ή 3 κύριων & 3 ελασσόνων κριτηρίων.
Η συχνότητα του συνδρόμου υπολογίζεται σε 1:8500-12000 γεννήσεις, με αναλογία μεταξύ αρρένων & θηλέων 1:1

ΚΥΡΙΑ ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΣΥΝΔΡΟΜΟΥ CHARGE

Κολόβωμα οφθαλμού- κολόβωμα ίριδας, αμφιβληστροειδούς, χοριοειδούς, κηλίδας ή δίσκου, μικροφθαλμία, ανοφθαλμία, αποκόλληση αμφιβληστροειδούς- 80-90%

Ατρησία χοανών ή στένωση-μπορεί να είναι ετερόπλευρη ή αμφοτερόπλευρη, οστική ή μεμβρανώδης-50-60% (συσχετίζεται με πολυυδράμνιο)

Ανωμαλίες κρανιακών νεύρων-Ι: υποσμία ή ανοσμία-90-100%
ΙΧ/Χ: δυσκολίες κατάποσης, εισρόφηση-70-90%
VII: πάρεση (ετερόπλευρη ή αμφοτερόπλευρη)-40%

Έξω ους-κοντό ή φαρδύ αυτί με μικρό ή καθόλου λοβίο, ‘κομμένη’ έλικα, προβάλλουσα ανθέλικα χωρίς συνέχεια με τον τράγο, τρίγωνη κόγχη, αβαθής χόνδρος, συνήθως ασυμμετρικός- >50%

Μέσο ους-δύσμορφα οστάρια μέσου ωτός (προκαλεί βαρηκοΐα από αγωγιμότητα)-συχνό

Έσω ους-δύσμορφος κοχλίας (διαταραχή Mondini)-μικροί ή απουσιάζοντες ημικύκλιοι σωλήνες (νευροαισθητήρια βαρηκοΐα & διαταραχές ισορροπίας)-90%

ΕΛΑΣΣΟΝΑ ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΣΥΝΔΡΟΜΟΥ CHARGE

Καρδιακές διαταραχές-μπορεί να είναι οποιουδήποτε τύπου (διαφραγματικές ανωμαλίες, παθήσεις αορτικής βαλβίδας & αορτής) αλλά τα περισσότερα είναι πολύπλοκες, όπως είναι η τετραλογία Fallot-75%

Λαγώχειλος ή λυκόστομα-20%

Τραχειοοισοφαγικό συρίγγιο-οισοφαγική ατρησία, Τ.Ε.Σ., Η-τύπου Τ.Ε.Σ.-15-20%

Νεφρικές ανωμαλίες-μικροί νεφροί, μονήρης νεφρός, ανωμαλίες θέσης, παλινδρόμηση-40%,

Γεννητικές ανωμαλίες-♂: μικροφαλλία, παλίνδρομος όρχις, κρυψορχία-50%
♀: μικρά χείλη, μικρή ή απουσιάζουσα μήτρα-25%
♂♀: απουσία εφηβείας χωρίς ορμονική παρέμβαση-90%

Ανεπάρκεια αύξησης- ανεπάρκεια αυξητικής ορμόνης-15%
βραχύ ανάστημα (άλλο)-70%

Προσωπείο CHARGE-τετράγωνο πρόσωπο με ευρύ προέχον μέτωπο, τοξωτά φρύδια, μεγάλα μάτια, περιστασιακά βλεφαρόπτωση, προέχουσα ρινική ράχη με τετράγωνη ρινική ρίζα, πεπαχυσμένα ρουθούνια, προέχον σαρκώδες εξωτερικό άκρο ρινικού διαφράγματος (μεταξύ των ρωθώνων), επίπεδη μέση γραμμή, μικρό στόμα, μικρό πηγούνι-μεγαλύτερο όσο αυξάνει η ηλικία, ασυμμετρία προσώπου ακόμη και χωρίς πάρεση προσωπικού

Παλαμιαία πτυχή-hockey-stick παλαμιαία πτυχή-50%

Συμπεριφορά σ-μου CHARGE-εμμονική συμπεριφορά σε νεαρότερα άτομα, ιδεοψυχαναγκαστική σε μεγαλύτερες ηλικίες

Νοητική καθυστέρηση-ήπια ή μέτρια (η πιο σοβαρή αναπτυξιακή καθυστέρηση συσχετίζεται με ανωμαλίες του τοκετού και μεγαλύτερο βαθμό όψιμης νοητικής στέρησης), οι ασθενείς με κολόβωμα και διαταραχές του έσω ωτός είναι ιδιαίτερα προσβεβλημένοι.-70-75%

ΑΛΛΑ ΣΗΜΕΙΑ ΣΥΝΟΔΕΥΟΝΤΑ ΤΟ Σ-ΜΟ, ΑΛΛΑ ΛΙΓΟΤΕΡΟ ΕΠΙΚΟΥΡΙΚΑ ΣΤΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ

Χρόνια προβλήματα με τα αυτιά- πολλές λοιμώξεις, υγρό στα αυτιά, τοποθέτηση ωτικών σωληνίσκων μέχρι την εφηβεία-85%

Χαμηλοί ώμοι (επικλινείς)- υποανάπτυκτοι μύες ωμικής ζώνης, μικροί ή απουσιάζοντες θωρακικοί μύες, βραχύς λαιμός-ΣΥΧΝΑ

Άκρα/Σκελετός- απουσιάζον αντίχειρας, υπεράριθμα δάκτυλα, σπονδυλικές ανωμαλίες (?), βραχυδακτυλία, κλινοδακτυλία

Ανωμαλίες ΚΝΣ- υδροκέφαλος, σπασμοί, ανωμαλίες στην MRI ή στην C/T-περιστασιακά

Θύμου ή παραθυρεοειδών ανωμαλίες- μικρός ή απουσιάζον θύμος, ελάττωση του ανοσοποιητικού συστήματος- σπάνια

Ομφαλοκήλη-15%

Ανωμαλίες των θηλών-εκτοπία θηλών, απουσιάζουσα ή extra θηλές-περιστασιακά

Υποτονία-ελαττωμένος μυϊκός τόνος-90%

Σκολίωση-συνήθως εξαιτίας του ελαττωμένου μυϊκού τόνου-συχνό


ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΙΚΟΝΑ
Οι ασθενείς που πάσχουν από το σύνδρομο μπορεί στο ιστορικό τους να παρουσιάζουν τα παρακάτω:

1.ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΜΒΡΥΙΚΗ ΖΩΗ:
-ενδομήτρια καθυστέρηση
-συγγενείς καρδιακές ανωμαλίες
-λαγώχειλος ή/& λυκόστομα
-φτωχές εμβρυικές κινήσεις

2.ΚΑΤΑ ΤΗ ΝΕΟΓΝΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟ:
-νεογνό μικρό για την ηλικία γέννησης
-δύσμορφα χαρακτηριστικά
-αναπνευστικές διαταραχές/κυάνωση
-διαταραχές κατάποσης/δυσκολίες σίτισης
-αποτυχία στην αξιολόγηση της ακουστικής ικανότητας
-αδυναμία στη δίοδο ρινογαστρικού καθετήρα

3.ΚΑΤΑ ΤΗ ΒΡΕΦΙΚΗ & ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟ:
-αναπτυξιακή καθυστέρηση
-δυσκολίες σίτισης
-φτωχή αύξηση
-failure to thrive

ΔΙΑΦΟΡΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ

1.22q deletion syndrome (VCFS, DiGeorge)
2.Kabuki σύνδρομο
3.VATER/VACTERL σύνδρομο
4.Χρωμοσωμιακές ανωμαλίες
5.Εμβρυοπάθεια από ρετινοειδή
6.PAX2 μεταλλάξεις

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ

-Καρυότυπος
-FISH ή aCGH
-Ουρία, κρεατινίνη, ηλεκτρολύτες (Ca++ για σύνδρομο DiGeorge)
-Δοκιμασίες πρόκλησης με LHRH & HCG
-Επίπεδα αυξητικής ορμόνης
-Γενική αίματος
-Ανοσολογικός έλεγχος

ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ

-Ακτινογραφία θώρακος
-Υπερηχογράφημα εγκεφάλου
-C/T & MRI εγκεφάλου & κροταφικών οστών
-Βαριούχο γεύμα
-Υπερηχογράφημα κοιλίας
-Ακτινογραφίες σκελετού
-Υπερηχογράφημα καρδιάς

ΛΟΙΠΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ

-ΗΕΓ
-ΗΚΓ
-Ακοόγραμμα & προκλητά ακουστικά δυναμικά εγκεφαλικού στελέχους
-Ηλεκτροαμφιβληστροειδογράφημα οφθαλμικά προκλητά δυναμικά


Πάνος Πουλόπουλος-Κώστας Πουλόπουλος
(Ο Κος Κ.Πουλόπουλος είναι ειδικός παθολόγος, ιδιώτης-email επικοινωνίας: copodo@gmail.com)

ΑΒΗΤΑΛΙΠΟΠΡΩΤΕΙΝΑΙΜΙΑ (ΑΒΛ)- BASSEN-KORNZWEIG SYNDROME

ΓΕΝΙΚΑ
Η ΑΒΛ αποτελεί μια σπάνια αυτοσωματικά υπολειπόμενη διαταραχή που χαρακτηρίζεται κατά την παιδική ηλικία από δυσαπορρόφηση λίπους και διάρροια, μελαγχρωστική αμφιβληστροειδοπάθεια, παρεγκεφαλιδική αταξία και ακανθοκυττάρωση
Η αναλογία ανδρών/γυναικών είναι 3:2.

ΑΙΤΙΑ
Οφείλεται στις μοριακές ανωμαλίες μιας πρωτείνης-της Μικροσωμιακής Πρωτείνης Μεταφοράς Τριγλυκεριδίων, (ΜΠΜΤ)- η οποία καταλύει την αντίδραση μεταφοράς τριγλυκεριδίων, εστέρων χοληστερόλης και φωσφολιπιδίων μεταξύ των φωσφολιπιδικών επιφανειών. Είναι επίσης υπεύθυνη για την ολοκλήρωση της σύνθεσης των λιποπρωτεινών που περιέχουν απολιποπρωτείνη Β κατά τα πρώτα στάδια της διαδικασίας «συναρμολόγησης», έτσι ώστε να προστατευθούν οι απολιποπρωτείνες Β από την πρωτεολυτική τους διάσπαση
Η γονιδιακή διαταραχή εδράζεται στο χρωμόσωμα 4q22-q24

ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΙΚΟΝΑ
1) ΑΙΜΑΤΟΛΟΓΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ
Τα ακανθοκύτταρα που αποτελούν χαρακτηριστικά κύτταρα της νόσου, αποτελούν το 50% εώς 100% των κυκλοφορούντων ερυθροκυττάρων. Δεν ανευρίσκονται στο μυελό των οστών, πιθανά λόγω των μεμβρανικών αλλαγών, οι οποίες είναι επίκτητες μετά την επαφή με το πλάσμα. Η δομή τους αναστέλλει τη δημιουργία rouleau, οδηγώντας σε εξαιρετικά χαμηλές τιμές ταχύτητας καθίζησης.Η σύνθεση των λιπιδίων των κυτταρικών μεμβρανών των ακανθοκυττάρων αντικατοπτρίζει την ανώμαλη σύνθεση των λιποπρωτεινών του πλάσματος. Τα ερυθροκύτταρα λαμβάνουν την ακανθοκυτταρική μορφή ως αποτέλεσμα της διαταραγμένης κατανομής των λιπιδίων μεταξύ των 2 στρωμάτων της κυτταρικής μεμβράνης.
Η επιβίωση των ερυθροκυττάρων είναι ελαττωμένη, ενώ έχει περιγραφεί υπερχολερυθριναιμία. Πολλοί ασθενείς παρουσιάζουν υπερπλασία της ερυθροειδούς σειράς και δικτυερυθροκυττάρωση.
Σοβαρή αναιμία παρουσιάζει ένας μεγάλος αριθμός παιδιών, πολλά από τα οποία απαντούν στη χορήγηση σιδήρου ή φυλλικού οξέος

2) ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΗΣ ΑΙΜΟΣΤΑΣΗΣ
Οφείλονται σε διαταραχές της απορρόφησης της βιταμίνης Κ, η οποία οδηγεί σε ανεπάρκεια της προθρομβίνης. Επίσης έχουν αναφερθεί περιστατικά με αιμορραγία από το γαστρεντερικό σύστημα, λόγω της έλλειψης βιταμίνης Κ.
Όπως και στα ερυθροκύτταρα οι μεμβράνες των αιμοπεταλίων παρουσιάζουν αλλοιώσεις στην περιεκτικότητά τους, κυρίως μια αύξηση στην ελεύθερη χοληστερόλη. Δεδομένου ότι οι λιποπρωτείνες που φέρουν apo B-100 φαίνεται να διεγείρουν τη συγκόλληση των αιμοπεταλίων και την απελευθέρωση της σεροτονίνης ως απάντηση στο κολλαγόνο και την ADP, είναι αναμενόμενο η απάντηση των αιμοπεταλίων στην ΑΒΛ να είναι εξασθενημένη. Παρ’ όλα αυτά η HDL από ασθενείς με ΑΒΛ δεσμεύεται με τα αιμοπετάλια, ενεργοποιώντας τα, όπως ακριβώς κάνει η LDL. Αυτό το εύρημα είναι ενδιαφέρον, διότι φυσιολογικά η HDL αναστέλει την αντανακλαστικότητα των αιμοπεταλίων σ’ αυτά τα ερεθίσματα. Φαίνεται ότι οι λιποπρωτείνες που περιέχουν apo-E, είναι υπεύθυνες για την απαντητικότητα κατά τη διέγερση. Τα πλασματικά επίπεδα της λιποπρωτείνης που σχετίζεται με τον αναστολέα της πηκτικότητας και ο οποίος δρα έτσι ώστε να ρυθμίζει την εξωγενή οδό της πήξης, είναι εξαιρετικά ελαττωμένος στους ασθενείς με ΑΒΛ.

3) ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ
Η δυσαπορρόφηση των λιπών είναι βασικός παθοφυσιολογικός μηχανισμός στην ΑΒΛ. Παρατηρείται στη νεογνική περίοδο και χαρακτηρίζεται από εμέτους, διάρροια και αδυναμία πρόσληψης φυσιολογικού βάρους.Είναι η κύρια αιτία της πλημμελούς πρόσληψης βάρους σ’ αυτή την περίοδο.
Ο ακτινολογικός έλεγχος του εντέρου συχνά αποκαλύπτει παγίδευση και σχηματισμό μάζας σκιαγραφικού υλικού.
Τα εντερικά συμπτώματα σχετίζονται άμεσα με την περιεκτικότητα της τροφής σε λίπος και έχουν την τάση να ελαττώνονται με την ηλικία .
Η απώλεια λιπαρών οξέων στις κενώσεις φθάνει εώς και το 20% της καταναλισκόμενης τροφής. Η μακροχρόνια απώλεια λιπαρών οξέων στα κόπρανα είναι ικανή να προκαλέσει ουρολιθίαση από οξαλικά.
Η απορρόφηση βιταμίνης Α είναι φυσικά προβληματική λόγω της αδυναμίας έκκρισης χυλομικρών. Παρ’ όλα αυτά η χορήγηση επιπλέον ποσότητας εξωγενούς βιτανίνης Α, αποκαθιστά τα φυσιολογικά επίπεδά της.
Οι προβληματικές λιποπρωτείνες της ΑΒΛ αδυνατούν να ενσωματώσουν τις φυσιολογικές ποσότητες της βιταμίνης Ε ακόμα και παρά τη χορήγηση μεγάλων ποσοτήτων από του στόματος συμπληρωμάτων ή ενδομυικούς χορήγησης. Παρά ταύτα οι μεγάλες ποσότητες εξωγενούς βιταμίνης Ε φαίνεται ότι ξεπερνούν αυτό το εμπόδιο, πιθανά αυξάνοντας τη συγκέντρωση τοκοφερόλης στον λιπώδη ιστό.
Η ανεπάρκεια της βιταμίνης Ε προκαλεί με τη σειρά της δυσαπορρόφηση και έναν τύπο αταξίας, που θυμίζει πολύ την αταξία Friedreich.
Ο βλεννογόνος του δωδεκαδακτύλου παρουσιάζει κίτρινο αποχρωματισμό. Οι εντερικές λάχνες σχηματίζονται φυσιολογικά σε σχέση με την κοιλιοκάκη με την οποία η ΑΒΛ συχνά μπλέκεται. Η συγκέντρωση λιπών του εντερικού βλεννογόνου είναι κατά πολύ μεγαλύτερη του φυσιολογικού, ακόμη και χωρίς την κατανάλωση λίπους, ενώ τα κύτταρα του βλεννογόνου παρουσιάζουν σταγονίδια λίπους.

4) ΗΠΑΤΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ
Πολλοί ασθενείς παρουσιάζουν παθολογικές τιμές τρανσαμινασών στον ορό,ενώ κάποιοι έχουν παρουσιάσει κίρρωση ήπατος.
Για τις διαταραχές αυτές φαίνεται ότι κεντρικό ρόλο παίζουν τα υπεροξειδιοσώματα, τα οποία φαίνεται ότι αλληλεπιδρούν με την apo E. Εκτός του ρόλου που παίζουν στο μεταβολισμό των λιπαρών οξέων μακράς αλύσου και της χοληστερόλης, οι μορφολογικές διαταραχές τους στην ΑΒΛ αντικατοπτρίζουν τις διαταραχές στην ενδοκυττάρια μεταφορά των λιπιδίων.

5) ΝΕΥΡΟΜΥΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ
Η ΑΒΛ ανήκει στην κατηγορία των κληρονομικών νωτιαίο-παρεγκεφαλιδικών συνδρόμων
Οι πλέον χαρακτηριστικές θέσεις εκφύλισης του νευρικού συστήματος είναι οι μεγάλοι αισθητήριοι νευρώνες των νωτιαίων γαγγλίων και οι εμμύελοι άξονες των, οι οποίοι εισέρχονται στο νωτιαίο μυελό περιφερικά της οπίσθιας δέσμης.
Η παθολογοανατομική εικόνα είναι αυτή της αξονοπάθειας.
Σημαντική απομυελινοποίηση του σφηνοειδούς και ισχνού δεματίου μπορεί να παρατηρείται.
Τα νευρολογικά σημεία που παρατηρούνται είναι τα κάτωθι:
-ελάττωση στην ένταση των εν τω βάθει αντανακλαστικών
-βαθμιαία απώλεια της αίσθησης της δόνησης
-βαθμιαία απώλεια της ιδιοδεκτικότητας
-αταξικό βάδισμα
-σημείο Romberg (+)
-αδυναμία στάσης στην όρθια θέση (κατά τη 3η 10ετία)
-δυσμετρικές κινήσεις
-δυσαρθρία
-μυικές συγκάμψεις
-Babinski (+)
-νοητική στέρηση
-περιφερική νευροπάθεια (υπαισθησία τύπου γαντιού-κάλτσας)
-ανώμαλη σωματοαισθητική αγωγιμότητα
-ελάττωση της ταχύτητας αγωγιμότητας
-ΗΜΓ: στοιχεία απονεύρωσης σκελετικών μυών
-συμμετοχή του οφθαλμοκινητικού νεύρου και απονεύρωση της γλώσσας
-μυική αδυναμία
-καρδιομυοπάθεια

6) ΟΦΘΑΛΜΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ
Το κύριο σύμπτωμα της νόσου είναι η μελαγχρωστική αμφιβληστροειδοπάθεια, μια διαταραχή η οποία αποδίδεται κατά κύριο λόγο στην έλλειψη της βιταμίνης Ε και κατά δεύτερο λόγο στην έλλειψη της βιταμίνης Α.
Αρκετοί ασθενείς είναι ασυμπτωματικοί εώς την ενηλικίωσή των, αν και η οπτική οξύτητα αρχίζει να διαταράσσεται προς το τέλος της 1ης δεκαετίας. Η απώλεια της νυχτερινής όρασης είναι συνήθως το αρχικό σύμπτωμα, ενώ έχει περιγραφεί και η απώλεια της έγχρωμης όρασης. Η αμφιβληστροειδοπάθεια εξελίσσεται αργά και η πλήρης απώλεια της όρασης μπορεί να συμβεί. Συχνά εμφανίζεται νυσταγμός.
Έχουν επίσης περιγραφεί: οφθαλμοπληγία, πτώση και ανισοκορία.

7) ΑΛΛΕΣ ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ
-αμινοξυουρία
-υπογαμμασφαιριναιμία
-υπερδακτυλία
-δακτυλικές μεμβράνες
-ανωμαλίες των δακτύλων
-μικροκεφαλία
-υποαλβουμιναιμία
-εντεροπαθητική ακροδερματίτιδα

ΘΕΡΑΠΕΙΑ
Ο περιορισμός των των τριγλυκεριδίων που περιέχουν λιπαρά οξέα μακράς αλύσου εώς 15 γρ/ημέρα είναι το πρώτο βήμα στη διαχείρηση των ασθενών αυτών.
Τα λιπαρά οξέα που προέρχονται από μέσης αλύσου τριγλυκερίδια δεν χρειάζονται το σχηματισμό χυλομικρών για την απορρόφηση, αλλά μεταφέρονται κυρίως από την αλβουμίνη ως ελεύθερα λιπαρά οξέα μέσω του ηπατικού πυλαίου συστήματος (ΔΕΝ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΕΊΤΑΙ ΩΣ ΡΟΥΤΙΝΑ, ΔΙΟΤΙ ΠΡΟΚΑΛΕΙ ΗΠΑΤΙΚΗ ΙΝΩΣΗ).
Η υποκατάσταση απαιτεί μεγάλες δόσεις βιταμίνης Ε-1000 ως 2000 mg/24h για τα βρέφη και 5000 ως 10000mg/24h για τα μεγαλύτερα παιδιά και τους ενήλικες.
Σχετικά με τη βιταμίνη Α και το β-καροτένιο, η χορήγηση υδατοδιαλυτού σκευάσματος είναι απαραίτητη και επικουρική.
Η βιταμίνη D έχει το δικό της μεταφορικό μηχανισμό και δεν είναι απαραίτητη η χορήγησή της
Η βιταμίνη Κ θα πρέπει να χορηγείται μόνο αν υπάρχει υποπροθρομβιναιμία

Πάνος Πουλόπουλος-Κώστας Πουλόπουλος
(Ο Κος Κ.Πουλόπουλος είναι ειδικός παθολόγος, ιδιώτης-email επικοινωνίας: copodo@gmail.com)

ΝΕΥΡΟΣΦΑΙΡΙΝΗ: ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ ΤΗΣ ΥΠΟΞΙΑΣ-ΙΣΧΑΙΜΙΑΣ Ή ΑΠΛΑ ΕΝΑ ΝΕΟ ΜΕΛΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΤΩΝ ΣΦΑΙΡΙΝΩΝ?

ΕΙΣΑΓΩΓΗΗ νευροσφαιρίνη (neuroglobin-ngb) ανήκει μαζί με την κυτταροσφαιρίνη σε μια νέα υποοικογένεια σφαιρινών, η οποία σχηματίζει εξαγωνικά σύμπλοκα αίμης-σιδήρου. Αυτές οι σφαιρίνες είναι διακριτές από τα πενταγωνικά σύμπλοκα της αιμοσφαιρίνης και της μυοσφαιρίνης.
Η πηγή της νευροσφαιρίνης στο ΕΝΥ είναι οι εγκεφαλικές περιοχές όπως οι υποθαλαμικοί πυρήνες (60%), ο πρόσθιος λοβός , ο θάλαμος , ο ινιακός λοβός , η υπόφυση και ο προμήκης.
Περιοχές με υψηλή ευαισθησία στην υποξία , όπως ο εγκεφαλικός φλοιός παρουσιάζουν σαφέστατη έκφραση της νευροσφαιρίνης. Ο νωτιαίος μυελός αποτελεί πηγή μικρότερης σημασίας , δεδομένου ότι η έκφραση του mRNA είναι μικρότερη του 10% του ποσοστού των υποθαλαμικών πυρήνων. Η νευροσφαιρίνη εκφράζεται επίσης στον αμφιβληστροειδή και στα περιφερικά νεύρα, πιθανά μέσω της μεταφοράς της δια των νευρικών αξόνων και της έκφρασης της στα απώτερα νεύρα.
Η πρωτεΐνη έχει κυτταροπλασματική κατανομή και μπορεί να προσφέρει οξυγόνο για διεργασίες με υψηλή κατανάλωση ενέργειας όπως είναι η συναπτική δραστηριότητα , η πλαστικότητα των νευρώνων ή η φυγόκεντρη απελευθέρωση διαβιβαστών .Το mRNA της νευροσφαιρίνης ανευρίσκεται στα επινεφριδιακά κύτταρα και στα β-κύτταρα των παγκρεατικών νησιδίων (σακχαρώδης διαβήτης?).
Η νευροσφαιρίνη ενδοκυττάρια αποτελεί μια αποθήκη οξυγόνου , η οποία διευκολύνει τη διάχυση του οξυγόνου στα μιτοχόνδρια .
Η νευροσφαιρίνη μπορεί κάτω από ορισμένες συνθήκες να περιορίζει την καταστροφή των νευρικών κυττάρων, κατά τη διάρκεια της υποξίας . Η έκφραση της νευροσφαιρίνης είναι αντιστρόφως ανάλογη με την ευαισθησία των εγκεφαλικών περιοχών στην ισχαιμία. Για παράδειγμα , η έκφραση της νευροσφαιρίνης στον εγκεφαλικό φλοιό είναι 4 φορές μεγαλύτερη σε σχέση με τον ιππόκαμπο, συγκριτικά με τον χρόνο που η ισχαιμία προκαλεί την ημίσεια μέγιστη καταστροφή. Η νευροσφαιρίνη είναι αυξημένη στο κυτταρόπλασμα των νευρώνων , οι οποίοι θα επιβιώσουν από την οξεία εγκεφαλική ισχαιμία, ενώ είναι ελαττωμένη στους αποπτωτικούς νευρώνες. Η υποξική επαγωγή της νευροσφαιρίνης αναστέλλεται από τον μιτογονικά-ενεργοποιούμενη πρωτεϊνική κινάση (MAPK)/ εξωκυττάρια διαβιβαστικά-ρυθμιζόμενη κινάση-κινάση αναστολέα PD980594. Οπως με την αιμοσφαιρίνη και την μυοσφαιρίνη , η αιμίνη αύξησε την νευροσφαιρίνη 4 φορές μέσω μιας ξεχωριστής διαβιβαστικής διαδικασίας, διά της G-πρωτεϊνικής κινάσης και της διαλυτής γουανυλικής κυκλάσης. Ο υποξικά-επαγόμενος νευροπροστατευτικός παράγοντας (hypoxia-inducible neuroprotective factor , HIF-1), ο οποίος μπορεί να επάγει την παραγωγή των σφαιρινών-μέσω της αλληλεπίδρασής του με τον PD98059- παίζει ρόλο στην επαγωγή της νευροσφαιρίνης.
Η έλλειψη οξυγόνου και επομένως η απενεργοποίηση των ενζύμων PHD (prolyl hydroxylase domain) & FIH (factor inhibiting HIF-1) οδηγούν στο σχηματισμό ενεργού HIF , ο οποίος διευκολύνει την έκφραση εξαρτώμενων από την υποξία γονιδίων , όπως για παράδειγμα της ερυθροποιητίνης (EPO- νευροπροστασία, νευροτροφικές ιδιότητες) και του αγγειακού ενδοθηλιακού αυξητικού παράγοντα (VEGF- αγγειογένεση, νευροτροφικές ιδιότητες).
Δεν είναι ξεκαθαρισμένο αν υπάρχουν διαφορετικές απαντήσεις στη διαλείπουσα, υποτροπιάζουσα ή στη χρόνια εγκεφαλική ισχαιμία.
Η νευροσφαιρίνη συνυπάρχει με τη συνθετάση του νιτρικού οξειδίου στον πλάγιο ερυθρό πυρήνα της καλύπτρας, στην τελική ταινία του θαλάμου, στην ηνία του εγκεφάλου, στον τελικό πυρήνα του πνευμονογαστρικού και του γλωσσοφαρυγγικού, στη φαιά ουσία πέριξ του υδραγωγού του Sylvius, στον αμυγδαλοειδή πυρήνα και στην υποψαλίδεια περιοχή του εγκεφάλου10. Η πρωτεΐνη μπορεί να δρα δεσμευτικά έναντι του νιτρικού οξειδίου, ένας ρόλος ο οποίος έχει προταθεί για τη μυοσφαιρίνη. Αυτή η λειτουργία θα μπορούσε να προστατέψει έναντι της επαγόμενης από το νιτρικό οξείδιο καταστροφής, η οποία είναι μέρος της νευρωνικής καταστροφής από υποξία-ισχαιμία Το νιτρικό οξείδιο φαίνεται ότι ενώνεται με την εξαγωνική θειούχο μορφή (F8His-Fe2+-E7His) και αντικαθιστά την πρωτεΐνη στην ένωση της με τη σφαιρίνη. Αυτή η συγγένεια αποτελεί μαχαίρι με δύο όψεις, διότι η νευροσφαιρίνη, η αιμοσφαιρίνη και η μυοσφαιρίνη μπορούν να προστατέψουν το Plasmodium και το Trypanosoma από τις αντιπαρασιτικές δράσεις του νιτρικού οξειδίου. Η νευροσφαιρίνη φαίνεται επίσης , ότι παίζει προστατευτικό ρόλο στη δηλητηρίαση από το μονοξείδιο του άνθρακα14.

ΓΕΝΕΤΙΚΗ
Tο γονίδιο της νευροσφαιρίνης βρίσκεται στο χρωμόσωμα 14q24 μεταξύ των περιοχών D14S76 και WI-4643.Η περιοχή του προκινητή περιέχει αρκετές θεωρούμενες Sp1 δεσμευτικές περιοχές και τουλάχιστο 3 μεταγραφικά σημεία έναρξης, αλλά απουσιάζει η ΤΑΤΑ περιοχή. Αυτά τα στοιχεία καταδεικνύουν ένα «διευθυντικό» γονιδιακό προκινητή .
Το ngb-γονίδιο έχει 3 ιντρόνια στις θέσειςΒ12-2 , Ε11-0 και G7-0 .Τα ιντρόνια Β12-2 και G7-0 στην ngb διατηρούνται στις αιμοσφαιρίνες και μυοσφαιρίνες των σπονδυλωτών, αλλά όχι και το κεντρικό ιντρόνιο στη θέση Ε11-0. Με βάση τις μελέτες της δομής των πρωτεϊνών, η παρουσία ενός κεντρικού ιντρονίου στα αρχαία γονίδια των σφαιρινών, είχε από παλαιότερα προταθεί, ότι θα έπρεπε να βρίσκεται ακριβώς σ`αυτή τη θέση.
Επομένως το προγονικό γονίδιο των σφαιρινών των σπονδυλωτών θα μπορούσε να έχει μια δομή 3 ιντρονίων/4 εξονίων. Διαφορετικά, το κεντρικό Ε11-0 ιντρόνιο των νευροσφαιρινών μπορεί να αποτελεί μια ανεξάρτητη εμφάνιση ιντρονίου.

ΦΥΛΟΓΕΝΕΣΗ
Οι σφαιρίνες αποτελούν ένα πολύ καλό μοντέλο μελέτης σε μοριακό επίπεδο. Αν και η ανάλυση του φυλογενετικού δένδρου είναι φτωχή, η ανάλυση της εξέλιξης δείχνει ότι οι νευροσφαιρίνες δεν αποτελούν την ίδια ομάδα με τις αιμοσφαιρίνες και τις μυοσφαιρίνες των σπονδυλωτών. Οι αιμοσφαιρίνες και οι μυοσφαιρίνες των σπονδυλωτών εμφανίζονται πριν 500 εκατομμύρια χρόνια, αλλά οι νευροσφαιρίνες θεωρείται ότι είναι παλαιότερες .
Μια σαφής θέση των νευροσφαιρινών στην εξέλιξη μπορεί να υποτεθεί και από τη μοναδική δομή ιντρονίων-εξονίων.
Υπάρχει μια ασθενής, αλλά συνεπής θέση για τη σχέση των νευροσφαιρινών με τις ενδοκυττάριες σφαιρίνες των αννελιδών Aphrodite aculeate16& Glycera dibranchiate, οι οποίες είναι φυλογενετικά διαφορετικές από τις εξωκυττάριες σφαιρίνες αυτής της οικογένειας. Η σφαιρίνη της Aphrodite παρουσιάζει τη μεγαλύτερη ομοιότητα με τη νευροσφαιρίνη (30% ομοιότητα αμινοξέων).
Λαμβάνοντας υπόψη τη νευρολογική βάση έκφρασης της σφαιρίνης της Aphrodite και των σπονδυλωτών νευροσφαιρινών, φαίνεται ότι είναι λειτουργικά και φυλογενετικά ομόλογες. Οι αναλύσεις δείχνουν ότι αυτές οι νευρολογικά εκφραζόμενες σφαιρίνες διαχωρίστηκαν από τις άλλες σφαιρίνες πριν το διαχωρισμό των Protostomia & Deuterostomia1.
Η παρουσία ενός τρίτου τύπου σφαιρίνης στα σπονδυλωτά προκαλεί έκπληξη, διότι καμία εξειδικευμένη πρωτεΐνη δεν είναι απαραίτητη για την αύξηση της ενδοκυττάριας πίεσης του οξυγόνου στους ιστούς (εξαίρεση οι μύες).
Όπως και να`χει οι σφαιρίνες αυτού του τύπου έχουν παρατηρηθεί στα ασπόνδυλα όπως οι αννελίδες, τα μαλάκια και τα νηματώδη. Στο μαλάκιο Tellina alternata, η νευρική εκπόλωση εξαρτάται από το αποθηκευμένο οξυγόνο από μια νευρική σφαιρίνη.
Η ανακάλυψη της νευροσφαιρίνης δεν αποτελεί έκπληξη πρώτου βαθμού, διότι οι παρόμοιες με τη νευροσφαιρίνη (neuroglobin-like) σφαιρίνες (τύπου νευροσφαιρίνης) είναι γνωστές από τα νευρικά συστήματα αρκετών ασπόνδυλων. Η παρουσία τους στους οργανισμούς αυτούς παρόλα αυτά δεν αποτελεί γενικό χαρακτηριστικό . Οι τύπου-νευροσφαιρίνης σφαιρίνες πιθανόν να υπάρχουν προκειμένου να εξυπηρετήσουν εξειδικευμένες ανάγκες, οι οποίες γεννιώνται λόγω των συνθηκών στις οποίες ζουν οι οργανισμοί αυτοί. Σε τέτοια είδη η λειτουργία του νευρικού ιστού εξαρτάται κυρίως από την κατάσταση οξυγόνωσης της σχετικής σφαιρίνης. Στην Aplysia, ένα γαστρόποδο μαλάκιο, η εκπολωτική δραστηριότητα των νευρικών γαγγλίων (τα οποία αποτελούν το ΚΝΣ των ζώων) είναι ανάλογη με το βαθμό οξυγόνωσης της νευρικής σφαιρίνης. Και όταν η Tellina, ένα δίθυρο μαλάκιο βρίσκεται σε αναερόβιες συνθήκες, η νευρική διεγερσιμότητα διατηρείται για όσο χρονικό διάστημα το οξυγόνο μπορεί να προσλαμβάνεται από τη νευρική σφαιρίνη.

ΣΥΖΗΤΗΣΗ
Οι δυνατότητες πρόσδεσης οξυγόνου της νευροσφαιρίνης είναι παρόμοιες των αναλόγων δυνατοτήτων της τυπικής μυοσφαιρίνης των σπονδυλωτών, παρέχοντας τη δυνατότητα να γίνει η υπόθεση ότι , η νευροσφαιρίνη έχει την ίδια δράση στον εγκέφαλο. Ο εφοδιασμός του εγκεφάλου με επιπλέον οξυγόνο είναι απαραίτητος: αν και αποτελεί μόνο το 2% του βάρους σώματος, καταναλώνει το 20% του υπάρχοντος οξυγόνου κατά την ανάπαυση. Παρά τη χαμηλή ενδοκυττάρια συγκέντρωση, η υψηλή συγγένεια της νευροσφαιρίνης με το οξυγόνο μπορεί να βοηθά στη μεταφορά του τελευταίου μέσω του αιματεγκεφαλικού φραγμού αυξάνοντας την προσφορά του στους μεταβολικά ενεργείς νευρικούς ιστούς.
Ο νευρικός ιστός έχει μεγάλες ενεργειακές ανάγκες. Η ενέργεια αυτή προέρχεται από την καύση της γλυκόζης. Χρησιμοποιείται δε, για τη διατήρηση του ρεύματος των ιόντων δια της κυτταρικής μεμβράνης , τα οποία είναι απαραίτητα για τη γένεση των ενεργειακών δυναμικών χρειαζούμενα για τη νευρική εκπόλωση, αλλά και για την ενίσχυση των κινητικών πρωτεϊνών που είναι απαραίτητες για τη μεταφορά υλικών από και προς το νεύρο. Μια παροδική, τοπική έλλειψη οξυγόνου (ισχαιμία) στον εγκέφαλο, όπως συμβαίνει στο αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο, οδηγεί στον κυτταρικό θάνατο και στη μερική έλλειψη της νευρικής λειτουργίας. Το οξυγόνο το οποίο έχει αποθηκευθεί από τη νευροσφαιρίνη μπορεί να βοηθήσει να διατηρηθεί η νευρική λειτουργία κάτω από αυτές τις συνθήκες, όπως συμβαίνει στα ασπόνδυλα.
Μ` αυτή τη λογική η νευροσφαιρίνη θα μπορούσε να λειτουργεί με παρόμοιο, με τη μυοσφαιρίνη, τρόπο στο καρδιακό μυ. Όπως αποδείχθηκε τον τελευταίο χρόνο στα ποντίκια με έλλειψη μυοσφαιρίνης, η τελευταία βοηθά στη διάχυση του οξυγόνου στα μιτοχόνδρια δηλαδή στη μεταφορά του οξυγόνου από την περιφέρεια του κυττάρου τα μιτοχόνδρια.
Η δυνατότητα της νευροσφαιρίνης να εκφράζεται σε αυξημένα επίπεδα στις ισχαιμικές περιοχές του εγκεφάλου δίνει τη δυνατότητα να χρησιμοποιηθεί η τελευταία για τη διάγνωση και αποκατάσταση των ισχαιμικών βλαβών σε παθήσεις όπως το αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο, αλλά και οι νευροεκφυλιστικές παθήσεις. Στη μελέτη των D. Greenberg et al., οι ερευνητές χρησιμοποίησαν δυο ομάδες μυϊκών κυττάρων-χαρακτηριστικό της πρώτης ήταν η υπερέκφραση της νευροσφαιρίνης και της δεύτερης η περιορισμένη έκφραση της τελευταίας-και βρήκαν ότι αυξάνοντας την έκφραση της πρωτεΐνης ελαττώνονταν η υποξική βλάβη, ενώ η ελάττωση της έκφρασής της επιδείνωνε την εγκεφαλική προσβολή.
Το πλέον σημαντικό στην περίπτωση της νευροσφαιρίνης είναι ότι μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τον περιορισμό της εγκεφαλικής βλάβης σε συνθήκες ελαττωμένης εγκεφαλικής ροής.
Σ` αυτή την περίπτωση η ανεύρεση φαρμάκων τα οποία μπορούν να επάγουν την έκφραση της νευροσφαιρίνης μπορεί να οδηγήσει σε νέες θεραπείες σε παθήσεις όπως το αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο, οξύ έμφραγμα του μυοκαρδίου, τα νευροεκφυλιστικά νοσήματα (καταρράκτης κασπάσης), η υποξική/ισχαιμική εγκεφαλοπάθεια, η μηνιγγίτιδα (φλεγμονή), οι εγκεφαλικές αιμορραγίες, οι κακώσεις της κεφαλής (σοβαρές και μέσης βαρύτητας), ο σακχαρώδης διαβήτης (παραγωγή ngb από τα β-κύτταρα), οι παθήσεις των επινεφριδίων (παραγωγή ngb από τα επινεφρίδια).

Πάνος Πουλόπουλος-Κώστας Πουλόπουλος
(Ο κος Κ.Πουλόπουλος είναι ειδικός παθολόγος, ιδιώτης-email επικοινωνίας:copodo@gmail.com)

ΦΩΤΟΕΥΑΙΣΘΗΣΙΑ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ

Πριν γίνει οποιαδήποτε αναφορά στις αιτίες της φωτοευαισθησίας στα παιδιά είναι σκόπιμο να παρουσιασθούν ορισμένα σημεία χαρακτηριστικά των καταστάσεων που προκαλούν φωτοευαισθησία

1.ΗΛΙΚΙΑ ΕΝΑΡΞΗΣ
Παθήσεις που προκαλούν φωτοευαισθησία από τη γέννηση είναι ο νεογνικός ερυθηματώδης λύκος και η συγγενής ερυθροποιητική πορφυρία, όπως και η ηπατοερυθροκυτταρική πορφυρία
Κατά τη διάρκεια της βρεφικής ηλικίας φωτοευαισθησία παρουσιάζουν σύνδρομα όπως τα Rothmund-Thomson, Bloom, Cockayne, νοσήματα όπως ο νεογνικός ερυθηματώδης λύκος, ο παιδικός ερυθηματώδης λύκος, οι πορφυρίες όπως η συγγενής ερυθροποιητική και η ηπατοερυθροκυτταρική και η φαινυλκετονουρία.
Ασθενείς της νηπιακής και προσχολικής ηλικίας παρουσιάζουν φωτοευαισθησία όταν πάσχουν από νοσήματα όπως η αταξία-τηλαγγειεκτασία, η Hartnup και η ερυθροποιητική πρωτοπορφυρία.
Τα παιδιά της σχολικής ηλικίας παρουσιάζουν φωτοευαισθησία όταν πάσχουν από πολύμορφο φωτοεξαρτώμενο εξάνθημα, ακτινική κνήφη, ευλογιοειδή ιδρώα, παιδικό συστηματικό ερυθηματώδη λύκο και νεανική δερματομυοσίτιδα

2.ΕΠΟΧΙΑΚΗ ΜΕΤΑΒΟΛΗ
Η νόσος Hartnup εμφανίζεται κυρίως την άνοιξη και στην αρχή του καλοκαιριού.
Το πολύμορφο φωτοεξαρτώμενο εξάνθημα και η ηλιακή κνίδωση επιδεινώνονται την άνοιξη και στις αρχές του καλοκαιριού, αλλά σταδιακά βελτιώνονται κατά τη διάρκεια του υπόλοιπου καλοκαιριού. Η ακτινική κνήφη επιδεινώνεται το καλοκαίρι και χειροτερεύει το χειμώνα . Η ευλογιοειδής ιδρώα εμφανίζεται κυρίως το καλοκαίρι.

3.ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΝΟΣΟΥ
Οξέα απλά επεισόδια- ιδιοπαθείς φωτοδερματίτιδες (πολύμορφο φωτοεξαρτώμενο εξάνθημα), ανεπάρκειες διατροφικών παραγόντων (πελλάγρα), φωτοδερματίτιδες σχετιζόμενες με εξωγενείς παράγοντες (φυτοφωτοδερματίτιδες, φωτοδερματίτιδες προκαλούμενες από φάρμακα)
Διαλείποντα επεισόδια με πλήρη εξάλειψη των βλαβών μεταξύ των επεισοδίων- ιδιοπαθείς φωτοδερματίτιδες (πολύμορφο φωτοεξαρτώμενο εξάνθημα, ηλιακή κνίδωση, ευλογιοειδής ιδρώα).
Χρόνια εξέλιξη με οξέα επεισόδια και τάση για παραμονή των δερματικών βλαβών μεταξύ των κρίσεων-μεταβολικά και γενετικά νοσήματα.
Τα νοσήματα του κολλαγόνου επιδεινώνονται από την έκθεση στο φως.
Στη νόσο Hartnup η δερματίτιδα και η φωτοευαισθησία γίνονται ηπιότερες με την αύξηση της ηλικίας.
Η ηλιακή κνίδωση εξαφανίζεται ή βελτιώνεται στην εφηβεία.

4.ΟΙΚΟΓΕΝΗΣ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑΣ
Στην ακτινική κνήφη 50% των περιπτώσεων παρουσιάζουν θετικό οικογενειακό ιστορικό για τη νόσο. Περίπου 40% των μητέρων νεογνών με νεογνικό ερυθηματώδη λύκο, παρουσιάζουν κλινικά στοιχεία νόσου του κολλαγόνου.
Στον αλφισμό και την φαινυλκετονουρία πολλά μέλη της ίδιας οικογένειας είναι προσβεβλημένα.

5.ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ
Οι ιδιοπαθείς φωτοδερματίτιδες συνήθως εμφανίζουν μόνο δερματικές βλάβες. Περιστασιακά οι ασθενείς με ηλιακή κνίδωση μπορεί να εμφανίσουν συστηματικά σημεία και συμπτώματα, όπως κεφαλαλγία, ναυτία, βρογχόσπασμο και συγκοπή αν η έκθεση στο ηλιακό φως είναι παρατεταμένη.
Τα μεταβολικά και γενετικά νοσήματα, όπως και διατροφικές διαταραχές παρουσιάζουν σημεία και συμπτώματα από διάφορα όργανα και συστήματα.

6.ΕΚΘΕΣΗ ΣΕ ΦΩΤΟΕΥΑΙΣΘΗΤΟΠΟΙΟΥΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ
Τα φρούτα που περιέχουν κίτρο, το μάγκο και αποστάγματα που περιέχουν φουροκουμαρίνες είναι συνήθεις φωτοευαισθητοποιοί παράγοντες στα παιδιά σχολικής ηλικίας. Ο χυμός λάιμ (που περιέχει 10 φορές περισσότερο λάδι περγαμόντου, όπως και τα φρούτα που περιέχουν κίτρο) είναι ο πλέον συνήθης αιτιολογικός παράγοντας.
Τα λουλούδια της ποικιλίας Compositae (χρυσάνθεμα, ντάλιες, ηλιολούλουδα) που περιέχουν ολεορεσίνες, μπορεί να προκαλέσουν φωτοευαισθησία.
Οι φωτοαλλεργικές αντιδράσεις είναι σπάνιες στα παιδιά. Όπως και να χει αρκετοί θεραπευτικοί παράγοντες (τοπικοί και συστηματικοί) μπορεί να προκαλέσουν φωτοτοξικές και φωτοαλλεργικές αντιδράσεις

7.ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ

ι)Ερύθημα «δίκην πεταλούδας»: σύνδρομα Bloom, Rothmund-Thomson, Cockayne, συστηματικός ερυθηματώδης λύκος (ΣΕΛ), πελλάγρα και νόσος Hartnup.

ιι)Φυσαλίδες: φυσαλιδο-πομφολυγώδεις βλάβες πάνω στις φωτο-εκτειθέμενες περιοχές, οι οποίες αποδράμουν με το σχηματισμό ουλών και μελάγχρωσης εμφανίζονται στα σύνδρομα Bloom, Rothmund-Thomson και στις πορφυρίες.

ιιι)Δερματίτιδα: πελλάγρα, νόσος Hartnup, φαινυλκετονουρία, αταξία-τηλαγγειεκτασία, νεογνικός ερυθηματώδης λύκος, ακτινική κνήφη

iv)Τηλαγγειεκτασία: σύνδρομα Bloom, Rothmund-Thomson, Cockayne και μελαγχρωματική ξηροδερμία
Παιδιά με ΣΕΛ και νεανική δερματομυοσίτιδα παρουσιάζουν σημαντικές τηλαγγειεκτασίες προσώπου.

v)Ποικιλόδερμα: σύνδρομο Rothmund-Thomson και ασθενείς με μακροχρόνια νεανική δερματομυοσίτιδα.

vi)Υπερτρίχωση: τρίχες σα χνούδι στα άκρα και αδρές χαρακτηριστικές τρίχες υπάρχουν στις πορφυρίες, ιδιαίτερα στη συγγενή ερυθροποιητική πορφυρία.
Η νεανική δερματομυοσίτιδα χαρακτηρίζεται από μεμονωμένες περιοχές υπερτρίχωσης.

vii)Σχετιζόμενες συστηματικές εκδηλώσεις

-νόσος Hartnup:παρεγκεφαλιδική αταξία και ψυχιατρκές διαταραχές.
-Αταξία-τηλαγγειεκτασία: παρεγκεφαλιδική αταξία και νυσταγμός
-Φαινυλκετονουρία: επιληψία και εξωπυραμιδικές διαταραχές

-Νοητική στέρηση: νόσος Hartnup, φαινυλκετονουρία, αταξία-τηλαγγειεκτασία, σύνδρομο Cockayne, μελαγχρωματική ξηροδερμία
-Σπασμοί και ψύχωση: παιδικός ΣΕΛ.
-Καθυστέρηση ανάπτυξης: σύνδρομα Bloom, Cockayne, φαινυλκετονουρία, πορφυρίες, μελαγχρωματική ξηροδερμία, αταξία-τηλαγγειεκτασία.
-Σκουρόχροα ούρα: ηπατοερυθροκυτταρική πορφυρία
-Ροζ εώς καφέ χρώση των pampers: συγγενής ερυθροποιητική πορφυρία.
-Ούρα με οσμή μούχλας: φαινυλκετονουρία
-Ανοσοανεπάρκεια: φαινυλκετονουρία, αταξία-τηλαγγειεκτασία, σύνδρομα Bloom & Rothmund-Thomson
-Κακοήθειες πρώιμης έναρξης: μελαγχρωματική ξηροδερμία, σύνδρομα Bloom & Rothmund-Thomson
-Οφθαλμική συμμετοχή: μελαγχρωματική ξηροδερμία, σύνδρομα Bloom, Rothmund-Thomson & Cockayne
-Επιπεφυκίτιδα: ακτινική κνήφη
-Φωτοφοβία: ακτινική κνήφη, αλφισμός, φαινυλκετονουρία & συγγενής ερυθροποιητική πορφυρία

ΑΙΤΙΕΣ ΦΩΤΟΕΥΑΙΣΘΗΣΙΑΣ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ

1.ΓΕΝΕΤΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ
Μελαγχρωματική Ξηροδερμία
Σύνδρομο Rothmund-Thomson
Σύνδρομο Bloom
Σύνδρομο Cockayne
Αταξία-Τηλαγγειεκτασία
2.ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ
Νόσος Hartnup
Φαινυλκετονουρία
Αλφισμός
Ερυθροποιητική Πρωτοπορφυρία
Συγγενής Ερυθροποιητική Πορφυρία
Ηπατο-Ερυθροκυτταρική Πορφυρία
3.ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ
Πελλάγρα
4.ΙΔΙΟΠΑΘΕΙΣ ΦΩΤΟΔΕΡΜΑΤΙΤΙΔΕΣ
Πολύμορφο Φωτοεξαρτώμενο Εξάνθημα
Ηλιακή Κνίδωση
Ακτινική Κνήφη
Ευλογιοειδής Ιδρώα
5.ΚΟΛΛΑΓΟΝΩΣΕΙΣ
Νεογνικός Ερυθηματώδης Λύκος
Παιδικός ΣΕΛ
Νεανική Δερματομυοσίτιδα
6.ΕΞΩΓΕΝΕΙΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ
Φυτοφωτοδερματίτιδες
Φαρμακο-επαγόμενες φωτοευαισθησίες

Πάνος Πουλόπουλος

ΗΩΣΙΝΟΦΙΛΙΚΗ ΟΙΣΟΦΑΓΙΤΙΔΑ

ΓΕΝΙΚΑ
Πρόκειται για κλινικο-παθολογοανατομική νόσο, χαρακτηριζόμενη από συμπτώματα του ανώτερου Γ.Ε.Σ & >15-20 ηωσινόφιλα στο επιθήλιο του οισοφάγου
Συχνή νόσος σε παιδιά και ενήλικες
Η παγκόσμια επίπτωση της νόσου είναι άγνωστη, αλλά αυξάνεται ολοένα
Η δυσφαγία & δυσκαταποσία είναι τα πιο συχνά κλινικά συμπτώματα σε μεγάλα παιδιά & ενήλικες
Η νόσος σχετίζεται με στένωση του οισοφάγου
Τα ενδοσκοπικά ευρήματα υποθέτουν τη νόσο, αλλά δεν είναι παθογνωμονικά
Θεραπεία:αποφυγή, στοιχειακή δίαιτα, εισπνεόμενα & p.os κορτικοειδή, montelukast
Η φυσική πορεία της νόσου είναι άγνωστη, περιλαμβάνει όμως το σχηματισμό ινωδών στενώσεων

Συνώνυμα
Αλλεργική οισοφαγίτιδα
Πρωτοπαθής ηωσινοφιλική οισοφαγίτιδα
Ιδιοπαθής ηωσινοφιλική οισοφαγίτιδα

Ιστορική αναδρομή
1977-Dobbins et al.-♂, δυσφαγία & πυκνή οισοφαγική ηωσινωφιλία
1978-Landres et al.-♂, αχαλασία & οισοφαγική ηωσινωφιλία
Επόμενα 15 χρόνια-σοβαρή δυσφαγία, εγγείς οισοφαγικές στενώσεις, οισοφαγική ηωσινοφιλική διήθηση, τροφικές αλλεργίες
1993-Attwood et al.-σύγκριση μεταξύ ενηλίκων με ηωσινοφιλική οισοφαγίτιδα & πεπτική οισοφαγίτιδα
1994-Straumann et al.-♂, δυσφαγία,περιφερική Eo-φιλία
1996-Borda et al.-λευκωπό εξίδρωμα & στενώσεις
1995-Vitellas et al- σειρά ασθενών με ηωσινοφιλική οισοφαγίτιδα, αλλεργικά συμπτώματα, εγγύς στενώσεις με καλή ανταπόκριση στα στεροειδή
1995-Kelly et al.-10 παιδιά με GERD-συμπτώματα &> από 41 οισοφαγικά ηωσινόφιλα/HPF, με πολύ καλή ανταπόκριση στη χορήγηση αμινοξέων.
1997-Gupta et al.-κάθετες γραμμώσεις του οισοφαγικού βλεννογόνου →μικρής d οισοφάγος, λευκωπό εξίδρωμα, δακτυλιοειδής οισοφάγος, εύθραστος οισοφαγικός βλεννογόνος, δακτύλιος του Schatzki & εγγύς οισοφαγικές στενώσεις.
1998-Faubion et al-χρήση τοπικών στεροειδών
1999-Ruchelli et al, Walsh et al-καθορισμός παθολογοανατομικών ευρημάτων.
2000-Orenstein et al-μη ειδικά συμπτώματα:έμετος, κοιλιακό άλγος, συμπτωματολογία άσθματος & τροφικών αλλεργιών
2002-Spergel et al.-χρήση δερματικών patch & δοκιμασιών
Τρέχουσες μελέτες-στενώσεις , ΌΧΙ ΚΑΚΟΗΘΕΙΑ (για την ώρα)

Παθοφυσιολογικοί μηχανισμοί
-Τα ηωσινόφιλα δεν αποικίζουν φυσιολογικά τα φολιδωτά επιθηλιακά κύτταρα
-Περιέχουν ενεργούς μεσολαβητές: κυττοκίνες, πρωτείνες & λευκοτριένια.
-Η Κύρια Βασική Πρωτείνη (ΚΒΠ) & η C4, D4→διαταραχή επιθηλιακού φραγμού και σπασμό των λείων μυών των αεραγωγών.
-↑ εναπόθεση της ΚΒΠ & ↑ έκφραση των IL-5, IL-13 & TNFa στους προσβεβλημένους ιστούς, χωρίς να έχει πλήρως διελευκανθεί ο ρόλος τους.
-IL-5 & Eotaxin: κριτικός ρόλος στην ανάπτυξη των Eo & το χημειοτακτικισμό τους
-Eotaxin null mice: ελαττωμένη ηωσινοφιλία σε σχέση με wild-type
-IL-5 null mice: δεν ανέπτυξαν καθόλου ηωσινόφιλα→ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΟΣ ΣΤΟΧΟΣ
-ΑΝΟΣΟΜΕΣΟΛΑΒΟΥΜΕΝΟΣ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΣ
-ΑΛΛΕΡΓΙΚΟΣ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΣ (τροφικές αλλεργίες:γάλα, σόγια, αυγό, σιτηρά, φυτικά αλλεργιογόνα)→? ΒΛΕΝΝΟΓΟΝΙΚΟΙ ΔΑΚΤΥΛΙΟΙ (ισταμίνη, ECP,PAF)

Παθολογική ανατομία
1.> 15-20 Eo/HPF
2. Τα ηωσινόφιλα ανευρίσκονται στην επιφάνεια του επιθηλίου
3. Ηωσινοφιλικά αποστήματα (>4 Eo ) στο 40-50% των προσβεβλημένων ιστών (εξίδρωμα ή pinpoint βλατίδες)
4.Η ηωσινοφιλική αποκοκκιοποίηση μπορεί να είναι τόσο έντονη, που σε κάποια σημεία να μην ανευρίσκονται ηωσινόφιλα.
5.Αυτά τα ευρήματα είναι παρόντα σε ένα έδαφος έντονης υπερπλασίας της βασικής ζώνης
Αυτά τα παθολογοανατομικά ευρήματα μπορεί να ανευρίσκονται στον εγγύς ή/& άπω οισοφάγο.
N.B!!! Γαστρικός & 12δακτυλικός ιστοί:κ.φ (ΔΔγ από Ηωσινοφιλική Γαστρεντερίτιδα-eotaxin-επαγόμενη)
ΕΡΩΤΗΣΗ:Σε τι βάθος στο οισοφαγικό τοίχωμα φθάνει η προσβολή?
ΑΠΑΝΤΗΣΗ:?Πιθανά ως το μυικό στρώμα→ οισοφαγική δυσκινησία

Κλινική εικόνα
Ενήλικες:διαλείπουσα δυσφαγία & αίσθηση πληρότητας
Ενήλικες & μεγαλύτερα παιδιά: οπισθοστερνικό άλγος (κάψιμο), ανεπιτυχής θεραπεία για GERD ακόμα και θολοπλαστική
Αλλεργικά νοσήματα & συμπτώματα: έκζεμα, αλλεργική ρινίτιδα, βρογχόσπασμος, wheezing, πνευμονία, κολπίτιδα, , τροφικές αλλεργίες

Εργαστηριακά ευρήματα
Eo περιφ. αίματος:30-100%
Ενήλικες: ήπια Eo-φιλία ~50%
Παιδιά: μέσος αριθμός=582, λίγα>800
RASTest
Δερματικές δοκιμασίες

Ακτινολογικά ευρήματα
Schatzki's δακτύλιος
Μικρής διαμέτρου οισοφάγος

Ενδοσκοπικά ευρήματα
Ωχρός βλεννογόνος, απουσία αγγείωσης & πτύχωσης στον εγγύς οισοφάγο

Ενδουπερηχογραφικά ευρήματα
Πάχυνση του οισοφαγκού τοιχώματος με προεξέχοντα βλεννογόνο & υποβλεννογόνιο χιτώνα,
καθώς & στένωση του αυλού

Συμπληρωματικές εξετάσεις
Βιοψία μυός
PH-μετρία
Οισοφαγική μανομετρία

Διαφορική διάγνωση
GERD
Ηωσινοφιλική γαστρεντερίτιδα
Οισοφαγικοί δακτύλιοι & στενώσεις

Θεραπεία
Δίαιτα
Κορτικοστεροειδή
Αναστολείς λευκοτριενίων
Anti-IL-5 αντίσωμα
Διαστολές

Πάνος Πουλόπουλος

GM1 ΓΑΓΓΛΙΟΣΙΔΩΣΗ

ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ Β-ΓΑΛΑΚΤΟΣΙΔΑΣΗΣ-Βρεφικός τύπος (τύπος 1)
ΦΑΙΝΟΤΥΠΟΣ:Γενικευμένος νευροσωματικός
ΕΝΑΡΞΗ: 0-6 μηνών (μπορεί να μεσολαβήσει κάποιο χρονικό διάστημα φυσιολογικής ανάπτυξης ή τα συμπτώματα εμφανίζονται αμέσως μετά τη γέννηση).
ΔΙΑΡΚΕΙΑ: <2>Περιφερικό αίμα: κενοτοπιώδη λεμφοκύτταρα, βασεόφιλα κυτταροπλασματικά κοκκία/σε κάποιους ασθενείς:↑ τριγλυκεριδίων & προ-β-λιποπρωτείνης, ALP, οστεοβλάστωση
Μυελός Οστών: αφρώδη κύτταρα με κενοτόπια, λεμφοκύτταρα με κενοτόπια, οστεοβλάστωση Ούρα: αφρώδη μονοπύρρηνα κύτταρα
ΕΝΥ: ↑ της γαγγλιοσίδης GM1
ΗΚΓ: ευρήματα κοιλιακής υπερτροφίας
Echo-καρδιάς: διάταση της αριστερής κοιλίας με φτωχή συσταλτικότητα
ΗΜΓ: κ.φ.
ΗΕΓ: γενικευμένη δυσρυθμία με ανώμαλα αργή δραστηριότητα γύρω στα 2-3 χρόνια
Οπτικά Προκλητά Δυναμικά: ±
Ro απεικόνιση: υποπλασία & ραμφοειδής παραμόρφωση των σπονδύλων της θωρακο-οσφυικής χώρας, καθυστέρηση οστικής ηλικίας, κοντά μακρά οστά με ευρεία διάφυση που λεπταίνει στα άκρα, οστά μετακαρπίου-σφηνοειδή μορφή, το 5ο μετακάρπιο οστό-πλέον ευρύ & δύσμορφο, παχύ κρανίο, ρηχή & επιμήκης περιοχή υπόφυσης (μεγένθυση τουρκικού εφιππίου)ευρείες πλευρές, δυσπλασία κοτύλης και επιπεδωμένες κεφαλές μηριαίων με ανώμαλη οστεοποίηση, εξάρθρωση άμφω των αρθρώσεων των γοφών
C/T & MRI κρανίου: διάχυτη ατροφία του ΚΝΣ & διάταση του συστήματος των κοιλιών & στοιχεία απώλειας μυελίνης της λευκής ουσίας
ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΛΙΝΙΚΗ: δυσμορφία+σκελετική δυσπλασία, κερασόχρωη κηλίδα, βιοψία ορθού-κυτταρόπλασμα νευρώνων μπαλονοειδής εκφύλιση, βιοψία δέρματος-ιδρωτοποιοί αδένες→κύτταρα εκκριτικών ελίκων οιδηματώδη & κενοτοπιώδη, βιοψία επιπεφυκώτα-κυτταροπλασματικά κυστίδια στα ενδοθηλιακά κύτταρα προκαλώντα στένωση του αυλού του αγγείου
ΔΙΑΓΝΩΣΗ:
1.ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΩΝ ΕΝΑΠΟΘΗΚΕΥΟΜΕΝΩΝ ΟΥΣΙΩΝ-η διάγνωση της νόσου τίθεται με την ανεύρεση της εναπόθεσης της γαγγλιοσίδης GM1 στους ιστούς.Επειδή τα επίπεδα των γαγγλιοσιδών στους εξωνευρικούς ιστούς είναι πολύ χαμηλά, μόνο η ανάλυση του εγκεφαλικού ιστού θα θέσει τη διάγνωση-αρά μόνο postmortem και ΟΥΡΑ-αποβολή ολιγοσακχαριδίων με χρωματογραφία λεπτού στρώματος
2.ΕΝΖΥΜΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ-ελαττωμένη δραστηριότητα της β-γαλακτοσιδάσης στα λευκοκύτταρα, στους ινοβλάστες και στους συμπαγείς ιστούς (για την ώρα όχι ορός, ούρα & δάκρια)
3.ΓΟΝΙΔΙΑΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ-άμεση sequencing για την εύρεση της νέας γονιδιακής μετάλλαξης (μη πρακτικά εφαρμόσιμη στην πράξη), τόσο για τους ασθενείς, όσο και για τους ετεροζυγώτες φορείς
4.ΠΡΟΓΕΝΕΤΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ-προσδιορισμός της δραστηριότητας της β-γαλακτοσιδάσης σε κυτταρικές κ/ες αμνιακού υγρού ή χοριονικών λαχνών

ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ Β-ΓΑΛΑΚΤΟΣΙΔΑΣΗΣ-Όψιμος Βρεφικός/Νεανικός τύπος (τύπος 2)
ΦΑΙΝΟΤΥΠΟΣ: Γενικευμένος νευροσπονδυλικός
ΕΝΑΡΞΗ: 7μηνών-3 ετών
ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 1-5 χρόνια
ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ
ΚΝΣ: γενικευμένη βλάβη
ΑΝΑΠΤΥΞΗ:παρατηρείται καθυστέρηση ή & αναστολή στην ανάπτυξη >1 έτος
ΚΙΝΗΤΙΚΟ Σ-ΜΑ: πυραμιδικά σημεία
ΜΥΕΣ: >1 έτος υποτονία→σπαστικότητα
ΟΦΘΑΛΜΟΙ: ±
ΚΕΡΑΣΟΧΡΩΗ ΚΗΛΙΔΑ: ±
ΗΠΑΤΟΣΠΛΗΝΟΜΕΓΑΛΙΑ: ±
ΔΥΣΜΟΡΦΙΑ: ±
ΣΚΕΛΕΤΙΚΟ Σ-ΜΑ: εντοπισμένη σκελετική δυσπλασία
ΕΝΑΠΟΘΕΣΗ
γαγγλιοσίδη: 2+
ολιγοσακχαρίδια: 2+
θειική κερατάνη: 1+
β-γαλακτοσιδάση: έλλειψη
ΣΥΧΝΟΤΕΡΗ ΓΟΝΙΔΙΑΚΗ ΜΕΤΑΛΛΑΞΗ R201C (Ιαπωνία)
ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΟΤΗΤΑ: ΑΥΤΟΣΩΜΑΤΙΚΗ ΥΠΟΛΕΙΠΟΜΕΝΗ
ΣΥΧΝΟΤΗΤΑ: στις 3700 ζωντανές γεννήσεις
ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΑ ΕΥΡΗΜΑΤΑ
ΗΕΓ: κυμαινόμενοι κύκλοι/λεπτό, με ρυθμική δραστηριότητα στην κροταφική περιοχή, επιληπτογενείς περιοχές
Οπτικά Προκλητά Δυναμικά:±
C/T & MRI κρανίου: ασβεστοποίηση των βασικών γαγγλίων

ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ Β-ΓΑΛΑΚΤΟΣΙΔΑΣΗΣ-Χρόνιος/Ενηλίκων τύπος (τύπος 3)
ΦΑΙΝΟΤΥΠΟΣ:εντοπισμένος νευροσπονδυλικός
ΕΝΑΡΞΗ: 3-30 ετών
ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 10-30 χρόνια
ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ
ΚΝΣ: εντοπισμένη βλάβη
ΑΝΑΠΤΥΞΗ:(+)ή(-)
ΚΙΝΗΤΙΚΟ Σ-ΜΑ:εξωπυραμιδικά σημεία, βάδιση ή διαταραχές λόγου (τα πρώτα σημεία στις περισσότερες περιπτώσεις),δυστονία
ΟΦΘΑΛΜΟΙ:θόλωση κερατοειδούς σε μερικές περιπτώσεις
ΣΚΕΛΕΤΙΚΟ Σ-ΜΑ:εντοπισμένη σκελετική δυσπλασία
ΕΝΑΠΟΘΕΣΗ
γαγγλιοσίδη:1+
ολιγοσακχαρίδια:1+
θειική κερατάνη:δεν περιγράφεται
β-γαλακτοσιδάση:έλλειψη
ΣΥΧΝΟΤΕΡΗ ΓΟΝΙΔΙΑΚΗ ΜΕΤΑΛΛΑΞΗ:I51T (Ιαπωνία)
ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΟΤΗΤΑ:ΑΥΤΟΣΩΜΑΤΙΚΗ ΥΠΟΛΕΙΠΟΜΕΝΗ
ΣΥΧΝΟΤΗΤΑ:1 στις 3700 ζωντανές γεννήσεις
ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΑ ΕΥΡΗΜΑΤΑ
Οπτικά Προκλητά Δυναμικά:±
Ro απεικόνιση:ήπια πρόσθια ραμφοειδής παραμόρφωση των οσφυικών σπονδυλικών σωμάτων, πλατυσπονδυλία, ελαττωμένα μεσοσπονδύλια διαστήματα, υποπλασία κοτύλης & επιπεδωμένες κεφαλές μηριαίων
C/T & MRI κρανίου:διάχυτη αλλά ήπια εγκεφαλική ατροφία ή εντοπισμένη ατροφία της κεφαλής του κερκοφόρου πυρήνα ή ήπια διάταση των πρόσθιων κεράτων των πλάγιων κοιλιών
ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΛΙΝΙΚΗ:δυστονία+σπονδυλική δυσπλασία

ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ Β-ΓΑΛΑΚΤΟΣΙΔΑΣΗΣ-Άτυπες Μορφές
Τηλεαγγειεκτασίες
Αγγειοκερατώματα
Εκτεταμένες Μογγολοειδείς Κηλίδες
Καρδιομυοπάθεια, 2/6 συστολικό φύσημα, ατελής σκελικός αποκλεισμός
Συγγενής καρδιομυοπάθεια, μυική αδυναμία, υποτονία
Εξελισσόμενη καρδιομυοπάθεια, σκελετική μυοπάθεια, εξελισσόμενα νευρολογικά συμπτώματα
Συχνές λοιμώξεις αναπνευστικού, Ύδρωπας ή ασκίτης

ΝΟΣΟΣ MORQUIO B
ΦΑΙΝΟΤΥΠΟΣ:γενικευμένος σκελετικός
ΕΝΑΡΞΗ:5-10 ετών
ΔΙΑΡΚΕΙΑ:>30 χρόνια
ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ
ΜΥΕΣ:όχι (αυξημένος μυικός τόνος και υπερρεφλεξία, λόγω αυχενικής μυελοπάθειας)
ΟΦΘΑΛΜΟΙ:θόλωση κερατοειδούς
-σπονδυλική στήλη:πλατυσπονδυλία,κυφοσκολίωση, αυχένας και κορμός-σχετικά κοντοί σε σύγκριση με τα άκρα,θώρακας-δικην βαρελιού, ύβος (καμπούρα)
-χέρια:πάχυνση άπω άκρων των μακρών οστών, ωλένια απόκλιση χεριών,μεσοφαλαγγικές αρθρώσεις-πεπαχυσμένες, καρποί πεπαχυσμένοι
-βλαισά γόνατα
-γωνίες αγκώνων:αυξημένες
-παραμόρφωση των μηρών (ραιβοί μηροί)
-περιορισμένο εύρος κινησης των ισχίων
-αρθρώσεις:οιδηματώδεις, παραμορφωμένες,
ΣΚΕΛΕΤΙΚΟ Σ-ΜΑ:γενικευμένη δυσπλασία, χαμηλό ανάστημα στην παιδική ηλικία, νανισμόςλόγω κοντού σώματος, τροπιδοειδής θώρακας (προπέτεια θώρακα), οδοντοειδής υποπλασία
ΕΝΑΠΟΘΕΣΗ
γαγγλιοσίδη όχι
ολιγοσακχαρίδια 1+
θειική κερατάνη 3+
β-γαλακτοσιδάση έλλειψη
ΣΥΧΝΟΤΕΡΗ ΓΟΝΙΔΙΑΚΗ ΜΕΤΑΛΛΑΞΗ W273L (Καυκάσια φυλή)
ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΟΤΗΤΑ ΑΥΤΟΣΩΜΑΤΙΚΗ ΥΠΟΛΕΙΠΟΜΕΝΗ
ΣΥΧΝΟΤΗΤΑ:16 περιπτώσεις εώς το τέλος του 1997
ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΑ ΕΥΡΗΜΑΤΑ
Ούρα:μαζική αποβολή θειικής κερατάνης
Ro απεικόνιση:ΠΛΑΤΥΣΠΟΝΔΥΛΙΑ, ΣΠΟΝΔΥΛΟΙ-απώλεια της φυσιολογικής αυχενικής & οσφυικής λόρδωσης πιο έντονη στην οσφυοιερά γωνία, στένωση των interpediculate spaces, πρόπτωση των πρόσθιων ορίων δίκην γλώσσας και προβάλλουσα πλάκα οδηγώντας σε στένωση του χώρου του δίσκου, στένωση της οβελιαίας διαμέτρου του νωτιαίου καναλιού, υποπλαστικός οδόντας, μεγάλη άνω γνάθος. ΧΕΡΙΑ-επιφύσεις μετακαρπίων ανώμαλα γωνιώδεις, σημαντική βραχυμετακαρπία, στένωση των άπω άκρων των εγγείς φαλάγγων δίκην γλώσσας, φωνιώδη οστά καρπού και αποστρογγυλωμένα σκαφοειδή οστά ΚΑΘΥΣΤΕΡΗΣΗ ΟΣΤΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ (σε 1 περίπτωση) ΟΣΤΑ ΚΑΤΩ ΑΚΡΩΝ-ραιβά ισχία με σημαντική αποπλάτυνση των μηριαίων κεφαλών, ασυνήθιστη σκλήρυνση του κοτυλιαίου βόθρου, ραιβά γόναταεπιπέδωση των έσω κονδύλων, στενή πύελος και δυσπλαστικές αρθρώσεις ισχίων
ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΛΙΝΙΚΗ:Λόγω των σκελετικών ανωμαλιών η διάγνωση της νόσου είναι εύκολη
ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΒΙΟΧΗΜΙΚΗ:1.ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΩΝ ΕΝΑΠΟΘΗΚΕΥΟΜΕΝΩΝ ΟΥΣΙΩΝ 2.ΟΥΡΑ-αποβολή ολιγοσακχαριδίων και θεικής κερατάνης

Πάνος Πουλόπουλος